DESTPK | DAXUYANI| DOSYA| FORUM| ANONS|PRENSIP | E MAIL | ARŞV | WEBMAIL

Karneya Zanngehn Kurdistan!



Kurdinfo:13:14 - 3/5/2012

Ensttuya Tip a Hewlr li Iraq di rza 15, li cihan di rza 12146’an de cih digire.


Dr. Nodar Mosaki

 

Di saln daw de saizyn hndekariya Bilind n chan, di war diyarkirina nirxn pileya xwe popler dibin. Di esasa puandayna v de asta frbn, xebatn lkoln cih digire. Di ser zanngehn modern gelek saz tbar rzdariya xwe li gor v diyar dike. Ev puan terciha karsaz xwendekaran diyar dike. Ev dane kalteya saziyn zanist zanngehan diyar dike. Ji ber v yek cihgirtina zanngehan a rz de meseleya rumet tengasiyeke mezin e.

Niha her zde saziyn her girng yn pergala puan pk tnin kovara nglz Times Zanngeha n anghay e. Ji ber ku ew ten saziyn hndekariy yn girng puann wan pk tnin. L di v lstey de Zanngehn Bar Kurdistan cih nagirin. L ji bil van saziyan hin saziyn din j xebatn puan dimene hiyerariya global a zanngeha diyar dikin. Di nava vana de ya her populer spanyol Investigaciones Cientificas (Konseya Bilind a Lkolnn Zansti) Webometrics ku girday koma Cybermetrics ye.

Pergala puan ya Webometrcs, mezinahiya malpera zanngeh (hem rupelan) dtbar (hejmara lnkn tn), hejmara makaleyn zanist, xebatn lkolna zanist cih endeksa depoya zanist ya cihan nan dide. Ev saziya lkoln 20 hezar zanngeh sal du caran di van testan re derbas dike.

EFRKA J LI P ME YE

Li gor v test di sala 2002’an de 46 zanngehn Iraq ketine pileyan. Ya her zde j Zanngeha Dihok b. Zanngeha Dihok di nava zanngehn Chan de di rza 5773’emn de cih girt. Ji bil v zanngeh zanngeha Kufa, Babl, Bagdat, Musil, Silmaniy (8110), Zanngeha Kurdistana Hewlr (9734), Kerkuk (9762), Diyala (10228) ketin derecey. Di v puandayn de bi zanngeha Dihok re Zangeha Silmaniy Zanngeha Kurdistan ya ku dersa nlz j dida zanngehn her ba yn Iraq bn.

Ensttuya Tip a Hewlr li Iraq di rza 15, li cihan di rza 12146’an de cih digire. Zanngeha Koy li Iraq di rza 16’an li chan di rza 12176’an de cih digire. Zannegha Selehedn ku li Iraq di rza 24’an de cih digire, li chan di 15447’an de cih digire. Zanngeha Amerka ku di rza 26’emn de cih digire li chan di rza 15489 de cih digire. Zanngeha Iik ku girday mparatoya Gulene di rza 34’an de cih digire li Cihan di rza 17806 de cih digire. Zanngeha Fresn ya Libya ku li Hewlr ye li Iraq di rza 38’emn de cih digire li Chan j di rza 18245 de cih digire.

Zanngeha Dihok j di saziyn her serkeft ya chana ereb de di rza 93’an de cih girt. Yan mirov dikarin bibjin ku zanngehn Iraq di rzn her daw de cih digirin.

Mnak,Evxanstan ku avkan fona wan kmtir e, 8 zanngehn w li gor stantartn saziyn lkoln ne. Ew di rzde di navbera 6778 19078’an de cih digirin. Ji bil v 4 zanngehn Qirgizstan 3 yn Moxolstan ji yn Iraq batir in. Zanngeha Selehedn ku li Iraq di rza ba de cih digire li gor pauandayna Webometrcs pir n de ye.

Ligel v ji Zanngeh welatn Efrkay j ndetir e. Zanngeha Zimbabwe di rza 2118’an de, Zanngeha Magodu ya Somal 5178, Zanngeha Raunda 4407, Zanngeha Es Salam a Tanzanya 1920, zanngeha Mozambk 4278, zanngeha Makarere ya Uganda 1177, Madagaskar 5071, Burkna Faso 5576 de cih digire.

L div em v ba bnin ziman ku zanngeha her navdar ya cihana Ereb, Zanngeha am niha di rza 5627’an de cih digire. Yan bi zanngeha Dihok re di heman ast de ye. Zanngeha Azerbaycan ya her ba di rza 6233’an de ye. L yn Ermenstan Gurcistan li gor yn Baur Kurdistan di asteke bilind de ne.

GER KU NIRXANDINEKE OBJEKTF B KIRIN

Zanngehn Tirkiyey ran li gor yn Iraq pir p de ne. Zanngehn Bakur Kurdistan ku vana din ava zanngehn Tirkiyey de cih nagirin ji yn Baur Kurdistan Iraq pir pdetirin.

Zanngeha nonu ya Meletiy di rza 701, ya Ataturk 859, ya Dlok 1152, Zanngeha Firat 1242, ya 100. Yil a Wan 1148, ya Amed Zanngeha Dcley 1309, li Qers ya Kafkas 1416, ya Haran 1490, ya Sutu mam a Mere 1623 cih digire. Zanngeha Erzngan di 5585, ya lih 8077, ya Semsur 8136, ya Artuklu 8230’y de cih digire. L ez zanngehn n hatine avakirine.

Dema mirov li ber avan bigirin ku perwerde li Tirkiyey her die bilintir dibe mirov dikarin v encam bi destbixin. Heta zanngehn Colemrg, irnex, M, Erdexan ku yn her n de ne j dikare ji yn Iraq pdetir bin. Mnak Zanngeha Artuklu ya Mrdn ten ji du zanngehn Iraq padetir e.

KALTEYA ROJHILAT KURDISTAN BILINTIR DIBE

Dema mirov zanngehn ran li ber avan bigirin yn her ku kurd l dij Rojhilat Kurdisatn zanngeha Urmiy di rza chan de di 1510, ya Kermanan zanngeha Raz 2904, zanngeha Tip ya Kermanay 3518, zanngeha Tip ya Urmiy 6524, Zanngeha Kurdistana Senende a Sine 6820’an de cih digire. Zanngeha slam Azad Kermanah di 7579, zanngeha slam ya Tip 8596, Zanngeha Zanistn Tip ya Kurdisan di 8934, zanngeha slam 9144, zanngeha slam ya Elam 12177, zanngeha slma ya Azad a Mahabad di 12362, zanngeha Mean di rza 12362’an de cih digire.

Titn ku ji bo Tirkiyey me got em dikarin ji bo ran j bibjin. Li kalteya hndekariy her die bilin dibe. Di 10 saln p de zanngehn bajarn bik yn Iran d rjeya xwe bilind bikin. Li gor dereceyn saziyn ten ev ji bo hermn kurd tn gotin.

(Bkz: http://www.scimagoir.com/pdf/sir_2011_world_report.pdf)

Zanngeha Erzirom ya Ataturk di 868, ya Firat 1031, ya Dcley 1377, ya noniy 1707, ya Dlok 1451, ya 100. Yill 1512, ya Haran 1733, ya Kafkas 2551’ de cih girt. Zanngehn Bakur Kurdistan ligel ku n tn nasn j din ava 10-15 salan de ba hatin nasn. Mkan di navbera saln 2005-2009’n de di war makaleyn zanist de Zanngeha Dcley ya Amed zanngeha Petersburg ya Snt ya Moskow li pit xwe hitiye.

L zanngehn Rusyay pir kevn in avkaniya mezin a pereyan e. Di encam de em dikarin bibijin ku zanngehn Bakur Kurdistan ji yn Rusyay bi kaltetirin. L mixabin ev yek hj ji aliy gelek opdaran ve baldar nayn girtin h j Bakur Kurdistan paveru dibnin. L ev ev rew dem aku bi rojava re b kiyaskirin raste. Li gor zanngeha Sovyet. Her wiha div em v j bnin ziman ku Tikriye j wek ran kalteya wan her die zdetir dibe. Di nava puandayna saziyn zanist ya chan di nava 3 hezar yekemn de zanngehn Iraq tune ne.

DI WAR NIVSN ZANST YN HATINEN WEANDIN

Di heman dem de ger li Iraq rewa abor siyas araste bibe asteng rabin d kalteya lkolnn zansti saziyn perwerdey bilind bibe. Li gor van daneyan di sala 2002’an de nivsn zanistin Iraq di kovarn cihan de 100’ derbas nake. Di navbera saln 2002-2005’an de 118-174 xebatn zanist hatine weandin. Ji 2005’an nde bilind bye gihitiye 724’an. Ev bi welatn Baur Kafkasyay re eyniye. Ji ber ku ert meracn wan yn abor bain kalte d batir be. Di dest me de daneyek der bar nivsn ji bar Kurdistan tuneye. L rza Iraqde t fm kirin ku zanngehn Baur Kurdistan bi hsan dikarin bilind bibin. L dema mirov bi Tirkiyey ran re bne cem hev, navber de ferqek pir mezin heye.

Di navbera saln 2005-2009’an de zanngeha Dcley 1700 nivsn w di kovarn chan de hate weadin. Ev yek j nan dide ku ZanngehnBaur Kurdisatan derfetn xwe ba bikarneaniye. Div em ji br nekirn ku ert mercn wan batire. Zanistan ev derfet bikarann. L mixabin derfet rast bikarneann. Ev j ji kalteya wan diqewime. Bertl, gendel (nelirt), poltkayn populst zde ne. Gelek zanngehn b kalte tnavakirin. Daxwaza xwendkearan ji bo w kme.

PNIYARN ARESERIY

Ger ku mirov v formule bikin her km yek an du zanngeh di standartn chan de di rza yekemn de cih digirin. L ew li her der zanngeh vedikin. Heta hin zanngeh li bajarndin dixwazin zanngeha bikin. Mnak zanngeha Fakulya Kelar dixwazin bikin Zanngeha Germiyan. htmalek meizn dixwazin li Zaxoy j zanneh vebikin. Wek t texmnkirin asta zanngeha pir kme. Mkan sala bo zanngeha Halepe hate avakirin. Buteya ku ji bo perwerd t veqetandin, wenda dibe. areseriya duyemn j pergala perwerdeh ya azmun nehatiye avakirin. Mixabin li Baur pergalek bi hz tune.

ert syemn j div hewcedariya perwerd b lkolnkirin. Hikmeta Baur nemaye ku li gudan j zanngeh veke. Hilbijartinn pir zde cid pk nayenin. Bi v rbaz finanse nakin. Ev hewldann bi v reng daxwaza xebata ciwanan d derbas bike hesab dikin ku li hember hikmed van pozyonan dur bixne.

Ev ne pvann zelalin. Zanngehn ran yn Tirkiyey girday poltkayn dewlet ne. Her wiha li van welatan ji ber ku bi ziman dayik perwerde nay dayn ermeke mezine. Em ten ya formel analz dikin.

03 Gulan 2012

 




 0     MESAJLARINIZ ( Mesajn we)


 


 NEYN DAW

Gazeteler calan´n tm Trkiye´ye yapt ary menetlerine tad
08:53   22/3/2013
 Diyarbakr´daki Nevruz kutlamalarnda Abdullah calan´n "Artk silahlar sussun, fikirler ve siyasetler konusun" ars gazetelerde geni yer buldu
Newroz Proz be!
21:04   21/3/2013
 Siverek Newroz Nostaljisi
calan: "Bizi blmek ve attrmak isteyenlere kar btnleeceiz"
20:27   21/3/2013
 PKK lideri calan’n BDP tarafndan 21.03.2013 te Diayrbekir’de dzenlenen Newroz mitinginde okunan mesajnn tam metni
Li Navenda Kurd ya Siwreg prozbahya 8 Adar...
17:01   10/3/2013
 8 Adar roja jinn kedkar jinn kurd
Sene 1921: Kogiri isyan, Alier ve Zarife
11:49   10/3/2013
 Hareketin fikri nderi ise KTC yesi olan Baytar Nuri Dersimi’ydi.
Mir Bedirxan zerine Dnceler
11:46   10/3/2013
 1839 da, Nizipde meydana gelen, brahim Paa-Osmanl-Sava ok nemli bir dnm noktas olmutur.
´Petrol Krtlere bamszlk getirecek´
17:31   8/3/2013
 ngiliz Independent Gazetesi, petroln Irakl Krtlere bamszlk vereceini savundu
DTK dan DDKD ye Ziyaret
16:25   7/3/2013
 DTK Ebakanlar Aysel Tuluk ve Ahmet Trk, DTK Daimi Meclis yesi Seydi Frat, Amedde bulunan DDKD, KADEP, SP, Azadi nisiyatifi ve HAK-PARa srece ilikin bilgi alveriinde bulunmak ve srece katklarn istemek amacyla ziyaret gerekletirdi.
aycidan al haberi
14:36   7/3/2013
 ay ocan ona braktmda elinde kaln bi dosya vard, okuyup glyordu.
”Kosova iin ileyen mekanizmalar, ne Filistinliler ne Krtler iin iliyor”
14:34   6/3/2013
 Ortadou´da iler hak ve sorumluluklar zerinden deil, hibe ve sadakat zerinden yryor
´Krdistan bugn Trk milliyetiliinin igali altndadr´
20:54   4/3/2013
 Krt sorunu, Krdistan’nn Kemalizm tarafndan smrgeletirilmesi sorunudur