DESTPK | DAXUYANI| DOSYA| FORUM| ANONS|PRENSIP | E MAIL | ARŞV | WEBMAIL

Dadgeha Pewa Qaz Mihemmed



Kurdinfo:12:41 - 2/4/2012

Ew exsiyet mezin, di droka gel kurd de xwediy derece meqamek taybet bilind e


 

 

Di meha befranbara sala 1325 (kanna p 1946)an de, dadgeha Pewa Qaz Huseyn Seyf Qaz dest p kir. Di roja 9 befranbar (30y kanna p 1946 z.) de Sedr Qaz j ji Tehran ann Mahabad zndan kirin bi v away hers Qaziyan bi hev re mehkeme kirin. Dadgeh nehn b, nedihtin kesek bizane ka gelo di dadgeh de i diqewime.

Li milek din j dema ku Pewa Qaz hevaln w daxwaz kirin ku ji xwe re parzer (avukat) bigrin, ev daxwaza wan ji aliy dadgeh ve hat redkirin. Serok dadgeh serheng Frz li hember tevgera demokratk a gel kurd exs Pewa gelek bi kerb kn b beriy j di zeman Komara Kurdistan de wek nner leker ran hatib Mahabad. Bi ser van tevan de dadgeh nehn b nehitin Pewa hevaln w ji xwe re parzer j bigrin bi zor parzerek bi wan dan qeblkirin. Roja 19y meha befranbar (9 kanna pa 1947 z.) Pewa xweparastineke (difa‘eke) bi rk pk azayane kir, ku 14 seetan domand, dadgeha resm ya leker ya ah ew red kir. Ew sened belgeyn ku di dest de hene heta yn bi dest dijmin gel j hatine nivsandin, bi ba nan didin ku Pewa bi ruhiyet mesliyeteke mezin ku drok kirib ser miln w, qas ku di daxil quweta w de b ew ert mercn dadgeha resm ya leker r didan, daxwazn gel kurd armanca Partiya Demokrat a Kurdistan her wiha gavavtinn Komara Kurdistan bi mrxwas parastin.

Ji roja yek ya ikestina Komara Kurdistan ve, ji Pewa Qaz re du mesele gelek ba zelal bbn:


Yek; w ba dizan ku mirin li hviya w ye, tecrbeyn bi salan n xebata gel kurd j re dab xuyakirin ku li hember dijminek zordar flbaz e, ku bi xwna w yn wek w tn ye, ji ber v j ji roja girtina xwe ya yek heta roja biryara dadgeh ya resm, tko ku xwe berpirsiyar byeran hem gavavtinn Komara Kurdistan bihesibne. Qaz dixwest bi v away hem li ser r armancn partiy gel wefadar bimne hem j iqas j b barkirina tawann ser hevaln xwe km bike belko bikare cezay wan hinek siviktir bike.

Dudu; Pewa Qaz gelek ba dizan ku y t dadgeh kirin ne exs Qaz Mihemmed e, belko tevgera demokratk a gel Kurdistan ye. Armanc daxwazn gel kurd zorlkir ye ku dadgeha esker ew tawanbar dihesibne. Her ji ber v j wek rberek serbilind zana li hember xwinmijiya rejma ah bi qehreman sekin Komara Kurdistan parast.


Dijminn gel gelek hewil dan ku Qaz bnin ser w noqtey ku bje ez ji kirinn xwe poman im daxwaza lborn bike li hember wan bikeve ser okan. L Pewa Qaz, dadgeha esker karbidestn arta ahnahiy kir ser okan ew naar kirin ku li hember mezint azatiya w ser bitewnin. Heta roja damkirina xwe j, ku ne temaevan li wir hebn, ne parzer ne j ew dadgeha w mehkm kirib dadgeh b, li ser nizmayetiyeke ku li gel kurd hat kirin, Pewa Qaz kursiyek girtib li ser dozger (sawciy) esker xistib. Ne ten kevneperestn ran, belko axayn wan n biyan, emperyalzma Emerkay Ingilz j h hvdar bn ku Qaz Mihemmed bixapnin karek wisan pey bidin kirin ku ew pita xwe bide wan kar kirinn xwe, za‘af nan bide teslm wan be. L Qaz Mihemmed v car j neket bin bar pniyarn nner amerk ku deh roj beriya dama w b bal, Qaz pniyarn w anbn red kiribn. Ew, ne bi derketina li dij tehddn wan tirsiya ne j soz, peyman belniyn wan titek hesb kirin. Pewa Qaz ji w sonda ku di 24 rbendana sala 1324 (13y sibata sala 1946 z.)an de xwarib re wefadar ma, ehd b, ew di dil gel kurd de serbilind dij.

Roja 3y rbendana 1325 (23y kanna pa 1946 z.)an, yan sal rojek pit ku serokkomar b helbijartin, Pewa Qaz hevaln w mehkm dam kirin. L bicihanna hukm dam pade avtin, 66 roj bi ser re derbas b heta roja 10 xakelweya 1326 (31 adara 1947 z.)an ew hukum li Mahabad hat pkann.

Yek; Pewa Qaz exsiyetek siyas y ku j gelek dihat heskirin b nedikarn wisan bi hsan by ku hinek nefikirin, w dam bikin. Ji ber v j seet 3y beyana sib, pit ku Meydana ariray ji her milek ve bikin bin ablokay li serbanan heres bn dann, Qaz hevaln w hatin damkirin. Dema ku xelk ji xew rab, d Pewa hevaln w ehd bbn. Bi v away ne ten dadgeha Pewa hevaln w bi diz hatib kirin, belko damkirina wan j bi diz hat meandin. Sebebek w ya din j ew b ku w ax h berxwedann li Kurdistan xelas nebbn bi taybet berxwedana Barzaniyan ne ten ku berdewam b, belko teng eziyeteke mezin j dab leker ah. Rejma kevneperest a Tehran ditirsiya ku dama Pewa Qaz hevaln w bibe sebeb nerizayiyeke zde ya gel Kurdistan heta mumkne bibe sebeb berxwedaneke bi hz a xelk Kurdistana ran.

Li ser dama Qaziyan, di nava karbidestn Tehran de j dubend heb. Hinek ji berpirsiyarn siyas yn dewlet terefdar damkirina Qaz hevaln w nebn. L kesn esker hewil didan gelek z ew hukm dam b bi cih kirin. unk ew di w baweriy de bn ku Pewa Qaz hem di dema Komara Kurdistan de li dij leker ah sekiniye heta bi avek sivik li eskeran nriye, hem j di dema dadgeh de bi tu away amade nebye bikeve bin bar daxwazn esker bi mran li hember wan rawestiyaye li hember wan dijt kiriye. Leker ah ev helwest li hember xwe b hurmet dihesibandin daxwaza ser Pewa Qaz dikirin.


Di netcey de, pit srara amerikiyan, ku gelek kfa wan dihat sbat bikin, i kes li dij siyaseta Amerkay hereket bike, ji w j zdetir, bi Yektiya Sovyet re dostiy bike, di ferhenga wan de cezay wan her kutin e li gor helwsta exs ya Heme Riza ah, ku ji her kes zdetir srar dikir Qaz Mihemmed b dam kirin, biryara dawiy da, hukm dam mza kir ji sertb Humayn ku w ax ji bo rvebiriya er leker ran li dij Barzaniyan li Urmiy b, and. Emr pkanna hukm dam, roja 9 xakelwey (30 adar) giht dest Humayn w j bi telsiz ghand Mahabad. Li ser v emr, roja 10 xakelweya 1326 (31y adara 1947)an, bi w away ku me behs kir, Pewa Qaz Mihemmed, biray w Eb‘l-Qasm Sedr Qaz kurmam w Mihemmed Huseyn Seyf Qaz li Meydana ariray hatin damkirin. Di eyn meydan de, ku roja 2y rbendana 1324 (22y kanna pa 1946 z.)an de Komara Kurdistan hatib lankirin Qaz Mihemmed serokkomar hatib helbijartin.


exsiyeta Qaz Mihemmed pwst lkolneke zdetir e. Ew exsiyet mezin, di droka gel kurd de xwediy derece meqamek taybet bilind e, ku pwst e xortn ngihit w binasin her end temen w gelek dirj j neb, l j ders bistnin(34). Pewa Qaz Mihemmed, rewenbirek dah b, ku w ax emsal w di nava netewey kurd de gelek km dihat dtin. Qaz Mihemmed di aristaniyet zanistiya n her wiha di derheq rew byern chan de arezayek temam b. Ziman tirk, faris, ingilz, ereb, fransiz rs dizan, di zanistiya ayn civak de xwediy ciyek bilind b. Ji bo ku rewenbirek derece bilind b, di nava xelkek sade mixabin bea piraniya w nexwenda de dijiya, wek gulek b li sehrayek hn bb, l cardin gelek nzk wan b, gelek ba bi derd, eziyet, hv daxwazn wan gihtib. Di anna meydan derxistina ew derd, eziyet, hv daxwazan de ji hem kes serkevttir b. By sebeb neb, ji aliy gel Kurdistan ve ewqas j dihat hezkirin ku cara yek di droka xwe de xelk bi xwe naznav “Pewa” pey ve kirb. Pewa Qaz, hem zanistiy tgihitina xwe ji bo xizmeta gel amade kirib. Ji her kes batir dizan ku welat w iqas pademay ye, gel w y delal iqas b xwed ye hevwelatiyn w di i reweke ne li bar di nava i peran, feqr, eziyet kencey de dij.


Hem ev taybetmendiyn han bbn sebeb ku Qaz Mihemmed roleke gelek girng di tevgera demokratk a saln 1324-1325 (1945-1946)an de bileyze. Rz hurmeteke taybet ji exsiyeta w re heb(35). Gotinn Qaz xwediyn tbareke taybet bn nrnn w rast durst dihatin zann.

Pewa Qaz, gelek tdikoa ku di nava gel kurd de yektiyek ke. Ew rastiya drok li ber av w b, ku yek ji wan sebebn ikestina hem serhildann beriy yn gel kurd bn, ku ew j nebna yekt yekdengiya hundur b. Pewa Qaz, gelek hewil da ku dijtiya di navbera eretan de rake, her end ev karek hsan neb, l ew heta dereceyek bi ser ket.

Li bajar Mahabad yektiyeke b emsal di navbera hem rnitiyan de pk hatib, heta pit ikestina tevger hatina leker kevneperest ran j tu kesek kfxwe adiyek nan neda, kes amade neb dest xwe dirj rvebirn Komara Kurdistan bike(36).

Pit ehdbna Qaz Mihemmed gelek rexne l hatine kirin. Ev rexneyn han ne yek dudu ne, l ji hemiyan girngtir ew e ku ji ber i li hember ra kevneperest a ran nerawestaye berxwedan nekiriye? Nezera hinek kesan ew e ku eger li hember wan rawestabya berxwedan kiribya, rew bi tevay dihat guhertin.

Rast e, nedib Pewa Qaz wisan bi hsan xwe teslm dijmin bike, ew j dijminek ku w gelek ba dizan iqas flbaz dirinde ye. L Qaz Mihemmed v kar ji bo parastina ruh xwe nekir, ji ber ku ew mesliyeta w ya mezin ku li hember gel kurd heb, Pewa ji bo v kirin han da. Rast ew e, pit tehlleke kr zde ku beriy j hat behiskirin, Pewa Qaz tu feyde di berxwedan de nedidt. Nedixwest xwna xelk kurd b berevan bi dest leker dagrker birije. Eger em bjin teslmbna Qaz Mihemmed a b, l ev a beriya hem tit bi nirx jiyana w temam b. Ew kesn ku Pewa Qaz nas dikirin agah wan ji boriya jiyana w heb, dizann ku Pewa bi dilxwaz xwe t w aiy kir. nsandostiya w ewqas zde b, ji bo ku gelek kesn din bikarin bijn, dixwest ew b kutin ehd be.

end roj pit dama Pewa Qaz hevaln w, ar kes ji batirn zabitn hza pmergeyn Komara Kurdistan, ‘Ebdullay Rewen Fikr, Hamid Mazc, Mihemmed Nazim Mihemmed Resl Nexedeyan, li Mahabad her wiha ‘El Beg rzad fermander hza Bkan li bajar Bkan hatin damkirin. Du hefte beriya dama Pewa hevaln w, di 26 meha reeme ya sala 1325 (16y adara 1947 z.)an de, 11 kes ji serokeretn Feyzullabeg Gewrik yn Seqiz, ku bi alakane bedariya Komara Kurdistan kiribn, li bajar Seqiz hatin damkirin. Ew kesn hatin damkirin j ev bn: Ehmedxan Faruq (Salar), Ewlexan Metn, Hemexan Daniwer, ‘Elxan Fatih, Hesenxan Kanniyaz, Hemed Beg Babaxan Beg, Ehmedxan Sec‘ (enge), x Emn Eshed Kesnezan, Axa Sadiq Eshed Yazbulax, ‘El Axay Ciwanmerd Temte Resl Axay Mehmd Mred.

Br raya fermandern leker ah, w ax ew b ku dib hinek ji serokeretan j bn damkirin, ji bo ku ew bn tirsandin teslm siyaseta dewleta merkez bin. Bi rast j hewce ye b gotin, fermander arte batirn kes ji bo dam helbijartin. unk serokeretn Feyzullabeg Gewrik yn Seqiz, wefadartirn pitivan Komara Kurdistan bn.

Bi v away rejma kevneperest a Tehran, batirn karbidestn Komara Kurdistan ehd kirin. Ji wan 28 kesn li Mahabad hatin mehkemekirin, beeke ji wan bi cezay zndana hetahetay, beeke din bi cezay 15 salan beeke din j ji 2 sal heta 15 salan hatin hukumkirin. Gelek kesn ji karbidestn Komara Kurdistan, pit gihtina arte li Mahabad baz dan piraniya wan n Iraq Suriy.

Leker ran, li Mahabad dest avt ji ortrakirina hem newarn Komara Kurdistan. Bi awayek ekere kitbn kurd li meydana bajr ewitandin, belgeyn dema Komara Kurdistan yan yn beriya w, yan xelk ew ji tirsan diewitandin an j pit re leker ah ew mha dikirin. Temam hewl kirinn dewleta merkez ew b ku tu newarek ji Komara Kurdistan nemne.

Nivskar: Ebdurrehman Qasimlo
Kurmanciya w: Ziya Avci




 0     MESAJLARINIZ ( Mesajn we)


 


 NEYN DAW

Gazeteler calan´n tm Trkiye´ye yapt ary menetlerine tad
08:53   22/3/2013
 Diyarbakr´daki Nevruz kutlamalarnda Abdullah calan´n "Artk silahlar sussun, fikirler ve siyasetler konusun" ars gazetelerde geni yer buldu
Newroz Proz be!
21:04   21/3/2013
 Siverek Newroz Nostaljisi
calan: "Bizi blmek ve attrmak isteyenlere kar btnleeceiz"
20:27   21/3/2013
 PKK lideri calan’n BDP tarafndan 21.03.2013 te Diayrbekir’de dzenlenen Newroz mitinginde okunan mesajnn tam metni
Li Navenda Kurd ya Siwreg prozbahya 8 Adar...
17:01   10/3/2013
 8 Adar roja jinn kedkar jinn kurd
Sene 1921: Kogiri isyan, Alier ve Zarife
11:49   10/3/2013
 Hareketin fikri nderi ise KTC yesi olan Baytar Nuri Dersimi’ydi.
Mir Bedirxan zerine Dnceler
11:46   10/3/2013
 1839 da, Nizipde meydana gelen, brahim Paa-Osmanl-Sava ok nemli bir dnm noktas olmutur.
´Petrol Krtlere bamszlk getirecek´
17:31   8/3/2013
 ngiliz Independent Gazetesi, petroln Irakl Krtlere bamszlk vereceini savundu
DTK dan DDKD ye Ziyaret
16:25   7/3/2013
 DTK Ebakanlar Aysel Tuluk ve Ahmet Trk, DTK Daimi Meclis yesi Seydi Frat, Amedde bulunan DDKD, KADEP, SP, Azadi nisiyatifi ve HAK-PARa srece ilikin bilgi alveriinde bulunmak ve srece katklarn istemek amacyla ziyaret gerekletirdi.
aycidan al haberi
14:36   7/3/2013
 ay ocan ona braktmda elinde kaln bi dosya vard, okuyup glyordu.
”Kosova iin ileyen mekanizmalar, ne Filistinliler ne Krtler iin iliyor”
14:34   6/3/2013
 Ortadou´da iler hak ve sorumluluklar zerinden deil, hibe ve sadakat zerinden yryor
´Krdistan bugn Trk milliyetiliinin igali altndadr´
20:54   4/3/2013
 Krt sorunu, Krdistan’nn Kemalizm tarafndan smrgeletirilmesi sorunudur