DESTPK | DAXUYANI| DOSYA| FORUM| ANONS|PRENSIP | E MAIL | ARŞV | WEBMAIL

Ji bo welatek pir ol, pir mezheb, pir milet pir bawer zengnyek e



Kurdinfo:23:40 - 3/3/2012

Div qimeta van pir rengan were girtin, ev azady peshewaz dike. Yek ol, yek bawer, yek part…civat heps dike u azady dikuje.


Ji redaksiona Batman Cagdash re u ji malpera Halil Toprak re!

 

Ez spasbuna xwe u malbata Ediz, taybet heval min zdey 30 sali, Eskender Ediz peshksh dikim. Rojname Cagdash u malpera Halil Torak li ser shna malbata welatperwer Ediza, ku kea wan Gulin ku emr w 21 sali bu, di qazayek de jana xwe hinda kir, nivisand. Em spasbuna xwe ji herkes re diar dikin, ku zahmet ber shn de dtibe u ber dil malbat dabe.


Ev Serphatya bi esh u zor, birnek kur u xedar di nav malbat de derxist. Di rojek wisa giran de, Kurden zid li Ewropa u li Tirkiye, Kurden brayen mey Misilman, malper u rojnamen Kurdi, wek Batman Cagdash (taybet Arif Aslan) u Selm Toprak, malbat ten nehshtin. Wan ber dil wan dan, esha wane giran parve kirin. Malbata Ediz li welat li gelek gunda mane, li Beshery, li Diyarbekir, li Viranshehr u li Almanya. Li her ch li mane, malbat navek bash, kirinin bash u nsanet li wir xemilandine. Xelk gish newma j ji wan hez dike u shna wan zde mezin bu. Malbata Ediza, weke tevayya Kurden zd bi ol u netewa xwe ve girdayne u hertim bi Kurdya xwe serbilindin. Rehmetya Guln Newroza 2011 bi bav xwe re, Sinan  Ediz re u bi Ap  xwe re Eskender Ediz re u bi Gel Kurd re li Dyarbekir proz kir. Gulin li Ewropa mezin buye, li vir mekteb u sent xwe xlas kir. W ziman Alman perfekt zanbu, li cardin j bi Kultura  Kurd ve zed girday bu. Guln zaf hez strana Dewrshe Evdk dikir. Kea Xal w, ku Hukuk li Unverstta Gttingen xilas kirye, li ser cenaz Gulin strana Dewrsh Evdk bi kelo girr qrand.
W dil Milet shewitand u kir sterk ji avan biherkin. Her cikas Gulin li Almanya mezin bu, malbata we gish li Almanya dimnin, cardin j cenaz w li ax proz li welat veshartin.

Ev ne b sebeb ten kirin.

 

Div  Kurd ji Diroka xwe hn bivin. Diroknas u Philosoph bi nav deng Georg Santayana, dibeje: “ K droka xwe nas neke, mecbur dibe w dubare bike.”

 

Tishte gering ji miletek re eve ku nirx wan netewi yek be.

 

  1. Ziman
  2. Dirok ( Wexte  Islametye virde u peshya Islametye, )
  3. Cand ( Shin, Dawet,Mentaltt, Musik, Xwarin..)
  4. Mythology, Crok, Destan,
  5. Geographie (Cografi, Ax)

 

Ji welatek re, pir ol, pir mezheb, pir milet  pir bawer zengnyek e. Div qimeta van pir rengan were girtin, ev azady peshewaz dike. Yek ol, yek bawer, yek part…civat heps dike u azady dikuje.

 

                                    

Gotina Kurd u gotina Tirk

 

H 400 sal ber zana sa, Xenophon gotina Kurd (Karduch, Karduchen) bi nivisk  di kitba Anabass de anye ziman. Gotina Tirk hezarused sal (1100) du ya Kurd hat ye nivsandin. Gotina Tirk di dema Kk-Tirka de, di sala 732 u 735 ser du kevira , du zana Isa re hatye nivsandin. Kevrek 3 meter dirje u 1,30 meter firehe.Nav wan kevira, kevir Orchon (Orchon-Steine, Orchon-Runen) hat navdan. Ji bo kevir ber em Orchon navbera hidud Rusya u Chna h kevn de hatye dtin. Cara ewli ku bahsa v kevir kir, Strahlenberg bu. Ew di herba Swedya u Russa sala 1709 ji al Russa ve hsr t girtin u w srgin Sbrya dikin. Expedtionek Finlanda 180 du w re, w kevir dibnin u ji al  alim V. Thomsen yek Danmarkl  shifra nivs t careserkirin. L Gotina Kurd ji al  Xenophon ve hatye nivsandin, ew niviskarek u philosophek mezin bu, u shagirt philosoph bi navdeng Sokrates bu.Gotina Kurd di kitba  Anabass 1100 sal berya gotina Tirk hatye nivsandin u zdey 2200 sal berya ku gotina Tirk were xwendin di nav Milet Yunan de hatye  xwendin u naskirin.

                         

                  

 Mentaltta  Kurda di Anabass de

 

Di kitba Anabasis de bahsa Mentaltta Kurda dike.

Dareios   II Kral Mezin Perser gav dimre, kur wi Artaxerxes sala 404 ber  zana sa dibe Kral Mezin Perser. Kyros ( ciwan,ne mezin,ne peshin) kur Dareos u bray Artaxerxes Satrap (Wal) Lydien, Kappdoka, Phrgiena mezin u Serokleshker  gelek eyaleta bu. Kyros Kraltya brayen xwe ne raz bu, w dixwast brayen xwe bixwne u ew bi xwe ji Dynastya Achamende bu, bive Kral Perser. Kyros ordyek leshker di mintika xwe de di civne (hejmara v esker li gor Xenophon zdey sedhezarye), u serde zdey dehhezar Leshker bi Pera (Sldner) ji Yunanan j saz dike. Kyros Armanca xwe ya ji dl vedishart, dida xwuyakirin ku die sher Pisider (Milete eshkya bu), ji bo biray w  p nizan be. W hv dikir, ji nishkv ser de bigre u bi sherek zu zora bir xwe bive. Kyros bi ord xwe u bi leshker Yunan re ji bajer Sardest sala 401 ber zana sa dest bi Mesha xwe dikin. Ji ser Asia picuk (Anatolien) die Suriye u ber xwe diden Mesopotamia. Li bajar Kunaxa ku nzk  Babylone, Kral mezin  Artaxerxes bi Ordyek ji ya Kyros gelek hztir u mezintir t li hember wan. Herdu Ordya Sher kirin, Leshker Yunan bi dizpln hostay sher kirin, Leshker Kral mezin ji ber wan revan. Sher Yunanan kazanc kirin, li di sher de Kyros t kushtin. Leshker Kyros ji xeyn Yunanan, du mirina w re dev ji heval xwe berdidin u tevl Leshker Artaxerxes dibin. Du mirina Kyros tu mana ku Yunan Sher bikin namin ne, u kirar didin ku vegeren welate xwe. Leshker Kral li du wan dicin, bi diz rish diben ser wan.


Pers bbext, bi xap hemu serok leshker Yunanan dikujin. Pers ji Yunanan re diar dikin ku heger ew ekn xwe teslm bikin, ew tisht wan nekin; ji ber suc ne wana ye, serokn wan bu,ku wan anne sher Perser. Newma j, wan ew kushtine. Di welatek xerb de, b serokleshker u rber, Xenophon intatv digre.


Xenophon u Cheirisophos di rewshek wisa kritik de, diben serok dehhezar leshker  Yunanan. Ew bi soz u bext Perser bawer nakin u kirar didin bi ekn xwe vegeren. Xenophon moral u qewet dide esker Yunan u yektya xwe xurtir dikin. Li veger leshker Kral mezin hertim li du wanin,cana  sher di nava wan de dert. Li Yunan bi merxas sher dikin u zirar mezin diden wan.Yunan ji hesr ku di sher de zab dikin dipirsin, i welat u r vir hene. Bersiv didin debejin, li rya bakur ve, welat Kurda ye (Karduchen). Ew li ser ya de dijn, Xelkek shervane, ne di bin deste Kral mezin de ne. Carek Krale mezin tev sed u bisthezar (120000) esker ve u ser wan de, li yek esker Kral j venegerya. Jiber r u ch wan gelek assye. Satrape Perser bi wana re peymana dike, u bi v awah unin u hatina wan di nav hev de dibe. Yunan gshti bun cem Tigrs,ji ber kurbun u firehya em, nikarin derbas al din bivin.Kirar didin di welate Kurda de derbas Armenien bivin, ji wir xwe bighnin Trabzunt ku bajer Yunanaye. Li behra Resh gelek Kolonie u bajar Yunana li wir hene.

Ew bi hev ne sher di nava wan u kurda de nebe ji ber herdu al j neyar Kral mezinin.

 

Gav Yunan digjin ser ya u kendala, Kurd w ch bi zarok u bi jinin xwe ve direvin ser yay ass. Ji nishka ve Yunanan ser wan de girtin. Hjmarek kurda erishe dibe ser eskerin daw, hindik bun j li gelek Yunanan dikujin u birndar dikin. Heger Kurd zaf buna hing percn Ordya sax dikete tahluk.

Hemu hevt  rojn ku Yunan di nav Axa Kurda de derbas bun, mecbur diman sher bikin.

Yunana gelek tesht zor u xirab ji deste Kurd dtin, ewqas ji al Kral mezin de nedtin.

 

 

 

Di virde Mentaltta Kurda kufsh dib.

 

1 Kurd Shervanin, jihatne, Pehlewanin.

2 Kurd serdestya Miletek din ser xwe qebul nake

3 Kurd ji bo Azadya Welate xwe sher dikin

Ev charekter Kurda ji dema Anabass (peshya 2400 sal) hetan ro neguhirye.

       

                       

Sebeben ku Kurd zora Perser dibin

 

Div em pirs bikin sebeb cibun, dema hing Pers zora hemu Milet din dibirin,

(Imperiuma wan gelek mezin bu, Mesopotamien, Asa picuk, Lydien, hetan Misir di bin hukim wan de bu), ima nikarbun zora kurda bivin?

Bi sedubisthezar (120000) hezar Leshker erish birin ser Kurda, li yek esker j nefilit.

 

  Anabasis de sebeba j diyar dike

 

1  Meran u jihatbuna Kurda.

2  Ku welate wan ass ye, tev ya pal u kendalin.

3  Ya en gering ez bawer dikim yekt tifaka Kurda buye.

Ji xwe Xenophon indrekt tne Ziman. Dibje me ji nishkve ser wan de girt, Kurd

hindik bun j, derb mezin li me didan, heger zaf buna, percen ordya sax dikete tahluk.

Di vir xwuya dibe, gav Kurd yekbin u zav bin, karin zora Ordya sax bivin, ev yektya wan buye, ku zora Ordya Perser birye. Yekt u tifaka Kurda nehshtye Kurd bikevin bin dest Perser.

            

Sebeben ku Pers zora Meder dibin

 

Cewa Perser zora Meder dibin, Herodot yeke bav tarix t hesbandin, di Mytologya Astyages u Kyros de dinivsne . Astyages  Kral Meder, ji ber pismam w Harpagos  serleshker w ye, qerara w bi ch ne anye. Ew kur Harpagos dikuj u gosht w bi bav w dide xwarin. Gave wext u zeman derbas dibe, Astyages ve buyer ji br dike, Sher di nav w u Perser de cidibe. Harpagos keysa xwe dibne, alkarya Perser dike u xayintye bi Milete xwere dike. Ji bo heyfa xwe ji Astyages hilne. Di sher de hinek Meder jihatne, li  percek ji wan dibin hevalbende Perser u percek direve. Bi xera Harpagos, Pers bi ser dikevin.

Meder dikevin bin deste Perser.

Di vir j xwuya dibe, ji ber yektya Meder tuneye, di nava wan de dijber u neyart heye, desthilat ji dest wan die. Ev dijber di nava eshr Meder de hebuye, li ev wergerya

Mythologie u buye Destana Merova, ya Astyages, Harpagos u Kyros.

Herodot nav eshren Meder dijmre: Busen, Paratakener, Struchaten, Arzanter, Budier, Mager.

 

Yektya Kurda, serketina Kurda ye

 

Cevdet Tuku/ Eskender Edz

 

Lteratur ji bo v nivs:

Xenophon:Anabass, Stuttgart 2005.

Herodot: Historien I-V, Mnchen 1991.

Klever,Ulrich: Das Weltreich der Trken, Das Volk das aus der Steppe kam, Bayreuth 1981.

 

 




 0     MESAJLARINIZ ( Mesajn we)


 


 NEYN DAW

Gazeteler calan´n tm Trkiye´ye yapt ary menetlerine tad
08:53   22/3/2013
 Diyarbakr´daki Nevruz kutlamalarnda Abdullah calan´n "Artk silahlar sussun, fikirler ve siyasetler konusun" ars gazetelerde geni yer buldu
Newroz Proz be!
21:04   21/3/2013
 Siverek Newroz Nostaljisi
calan: "Bizi blmek ve attrmak isteyenlere kar btnleeceiz"
20:27   21/3/2013
 PKK lideri calan’n BDP tarafndan 21.03.2013 te Diayrbekir’de dzenlenen Newroz mitinginde okunan mesajnn tam metni
Li Navenda Kurd ya Siwreg prozbahya 8 Adar...
17:01   10/3/2013
 8 Adar roja jinn kedkar jinn kurd
Sene 1921: Kogiri isyan, Alier ve Zarife
11:49   10/3/2013
 Hareketin fikri nderi ise KTC yesi olan Baytar Nuri Dersimi’ydi.
Mir Bedirxan zerine Dnceler
11:46   10/3/2013
 1839 da, Nizipde meydana gelen, brahim Paa-Osmanl-Sava ok nemli bir dnm noktas olmutur.
´Petrol Krtlere bamszlk getirecek´
17:31   8/3/2013
 ngiliz Independent Gazetesi, petroln Irakl Krtlere bamszlk vereceini savundu
DTK dan DDKD ye Ziyaret
16:25   7/3/2013
 DTK Ebakanlar Aysel Tuluk ve Ahmet Trk, DTK Daimi Meclis yesi Seydi Frat, Amedde bulunan DDKD, KADEP, SP, Azadi nisiyatifi ve HAK-PARa srece ilikin bilgi alveriinde bulunmak ve srece katklarn istemek amacyla ziyaret gerekletirdi.
aycidan al haberi
14:36   7/3/2013
 ay ocan ona braktmda elinde kaln bi dosya vard, okuyup glyordu.
”Kosova iin ileyen mekanizmalar, ne Filistinliler ne Krtler iin iliyor”
14:34   6/3/2013
 Ortadou´da iler hak ve sorumluluklar zerinden deil, hibe ve sadakat zerinden yryor
´Krdistan bugn Trk milliyetiliinin igali altndadr´
20:54   4/3/2013
 Krt sorunu, Krdistan’nn Kemalizm tarafndan smrgeletirilmesi sorunudur