DESTPÊK | DAXUYANI| DOSYA| FORUM| ANONS|PRENSIP | E MAIL | ARŞÎV | WEBMAIL


nurullahtimur@hotmail.com

Nurullah Timur    

Dersimin planlı katliamı


17/12/2011

 

 

Dersim harekatı çok öncelerden planlanmış bir katliamdır. Dersim katliamını, devlet planlı bir şekilde adım adım hazırlamıştır. Devletin açılan arşivleri bile katliamı kuşku götürmez bir şekilde kanıtlamaktadır.

             

Devlet 1921 anayasasından hemen sonra hazırladığı 1924 anayasası ile birlikte, tüm vatandaşlarını Türkleştirme çabası içine girerek baskısını artırmış ve bunu için devlet askeri ve sivil bürokratlarını bu konuda düşünce üretmeleri için, yoğun bir şekilde bölgeye göndererek, rapor hazırlamalarını istemiştir. Raporlardan önceki döneme,  çok özet olarak bakmakta yarar var

 

Bilindiği gibi 1921 anayasasının kabülü 20 ocak 1921 dir ve 24 maddelik bir metindir.

Bundan hemen sonra 16 mart 1921 de Kocgiri olayları başlıyor.

 

10 ekim 1921de süleymaniyede Şeyh Mahmud kürt hükümetini ve kendisinin krallığini ilan  ediyor 21 ekim 1921 de Kürdistan istiklal cemiyetinin  Kürtleri istiklale davet eden bildirisi yayımlanıyor.

 

1923 teki Lozan barış antlaşmasıdan sonra 105 maddelik ve36 yıl yürürlükte kalacak olan 1924 anayasası 20 nisan 1924 te kabül ediliyor.

 

Çok zaman geçmeden 12-28 Eylül 1924 te Nasturi olayı patlak veriyor ve nihayet 1925 yılının 13 şubat -31 mayıs tarihleri arasında Şeyh said ayaklanması. Daha sonra 24 eylül 1925 de  şark ıslahat planı kabul ediliyor.

                  

Bundan sonra ard arda dersim raporları hazırlanıyor. İlk rapor 2 şubat 1926 yılında yayımlanan Hamdi bey raporu. Hamdi bey Dersimde okulların  25 yıl süreyle açılmamasını Dersimin gittikçe Kürtleştiğini, Dersim bölgesindeki aşiretlerin Seyit Rıza etrafında toparlandığını, bu nedenle askeri harekatın gerekliliğin rapor etmektedir.

                    

Hemen sonra yani 1926 yılı içinde yayımlanan ikinci rapor Ali Cemal Bardakcı raporudur. Bardakcı , sorunun zamana yayılmasını ve dersimdeki Türkmen aşiretlere, farklı muamele edilmesini, Türkmen Alevilerinin kargaşa çıkarmasının nedeni ile Arap Kürt kökenlilerin ayaklanma nedeninin farklı olduğunu,400 yıldan beri devletin dersime nüfus edemediğini bu nedenle halkın silahlandığını ve halkın ikna edilerek silah bırakmasını sağlamanın mümkün olduğunu rapor etmektedir.

                     

Bu arada 25 haziran 1927 de umum müfettişlik yasası çıkarılıyor.Birinci umum müfettişlik Diyarbakır merkez olmak üzere Elazığ, Urfa, Hakkari, Bitlis, Siirt, Mardin, Van illerini kapsamaktadır.

                     

İbrahim Tali Öngören 1930 yılında dersime askeri bir harekat yapılmasını ve dersim sorunun kökten halledilmesini ve Hozat ta umum müfettişlik açılmasını rapor ediyor.

                     

‘Dersim li okşanmakla kazanılmaz silahlı kuvvetlerin müdahalesi Dersimliye daha çok tesir eder ve iyileştirmenin esasını oluşturur’ diyen general Fevzi Çakmak raporunu 1931 yılında İsmet İnönüye veriyor..

                      

 Yine 1931 yılında Ömer Halis Bıyıktay tarafından kaleme alınan raporda dersimin tamamen boşaltmanın yanlış olacağını seyyid ve ağaların Beyşehir gölü içerisindeki adaya yerleştirilmelerinin daha uygun olacağını yazmaktadır.

 

                         

İç işleri bakanı Şükrü Kaya 1932 yılında İsmet İnönü ye bir rapor verir. Raporunda, askeri harekatı ciddi bir idari ıslahat takip etmelidir der ve hemen 1932 yılında oparasyonun yapılamasını önerir.

                          

Mecburi iskan kanunu 1934 yılına damgasını vuran çok önemli bir yasadır. Bu yasayı en güzel dönemin iç işleri bakanı Şükrü Kaya anlatmaktadır. ’iskan kanunu, Türkiye  cumhuriyetinin otoritesine, iline, bayrağına bağlı olan tek kimlikli bir nüfus yaratmak Türk kültürüne bağlı olmayan ve ana dili Türkçe olmayanların Türk nüfusa entegre edilmesini, Türklük içinde eritilmesidir’ Her şey bu kadar açık

                          

Bununlada yetinmeyen devlet bu defa 25 aralık 1935 te Tunceli kanununu devreye sokarak Dersimin adınını Tunceli  olarak değiştirir.

                           

Umum müfettişlik kanununa dayanarak 1936 yılında dersim merkez olmak şartı ile Bingöl, Elazığ, Erzincan illerini kapsayan 4. müfettişlik tesis edilir.görevi harekat için hazırlıklar yapmaktır.başınada korgneral Hüseyin Abdullah Alpdoğan getirilir. Alpdoğan hem müfettiş, hem vali hemde, komutandır. Böylesıne çok geniş  bir yetkiyle donatılmıştır.

                            

Artık hazırlıklar tamamlanmıştır Ocak 1937 de ki 2. Sason isyanından sonra devlet Dersime girmeye başlar. Havadan ve karadan başlayan saldırılar, Seyit Rıza ve arkadaşlarının idam edildiği 15 kasım 1937 ye kadar devam eder. Seyit Rıza dahil 7 kişi idama 37 kişi ağır hapis cezalarına mahkum edilir. 15 Kasımda Seyit Rıza, oğlu ve 5 arkadaşı Elazığ Buğday Meydanında idam edilir.

                              

 ‘İsyan‘ bastırıldıktan sonra 25 ekim 1937 de Celal Bayar başbakanlığa atanır, Devlet 2 Ocak- 7 Ağustos 1938 tarihleri arasında 2.  Dersim harekatını başlatır. Daha sonra 10 - 17 Ağustos 1938 tarihleri arasında 3. Dersim harekatı başlatılır. 13.000 kayıp var, bunların coğu 2. ve 3. Dersim harekatlarında olmuştur.

                                  

Eğer isyan varsa isyan bastırıldıktan ve 1937 de  isyancılar idam edilip ağır cezalara uğradıktan sonra neden 1938 de  2. ve 3. harekat yapıldı. Dersimli cocuklar evlatlık verıldi Dersim boşaltıldı.

                                    

1937 deki katliamlarda ismet İnönü başbakan. 1938 deki katliamlarda Celal Bayar başbakan. Genelde Türkiyenin kaderini etkileyen ve yönetenler bu iki ekolden olmakla övünürler. O ZAMAN ÖZÜR BU İKİ EKOLDENDE AYRI AYRI YAPILMASI GEREKMEZ Mİ?

  

                                             

17 ARALIK 2011

 

 

---
Nivîsên din yên nivîskar
26/2/2013  İmralı, çözüm, barış süreci
31/1/2013  Müzakereya giderken siyasal partiler
10/1/2013  Müzakere, AKP ve ‘Stratejik Derinlik’
10/12/2012  Siyaset ilelebet kin ve nefreti kaldırmaz
10/12/2012  Siyaset ilelebet kin ve nefreti kaldırmaz
9/11/2012  Canlara kıymayın
8/10/2012  Yerel seçimlere hazırlanmak
9/9/2012  Gaziantep’te kime hizmet edildi
19/8/2012  Daha çok Fikri’ler görürsünüz
30/7/2012  Kürtler Suriye’de kendi örgütleri ile masaya oturmaya hazır olmalı
10/6/2012  Seni çok özledik kirvem
29/5/2012  Uludere’de katliam oldu sorumluları kim?
3/5/2012  Siverekte ne oldu ?
18/3/2012  Halepçe katliamında dış dünya
25/2/2012  Sigortamız Güney’dir
7/2/2012  Yanlışları sesli konuşmak erdemdir…
7/1/2012  Uluderede Katliam Oldu: Sorumlu Kim ?
17/12/2011  Dersimin planlı katliamı