DESTPK | DAXUYANI| DOSYA| FORUM| ANONS|PRENSIP | E MAIL | ARŞV | WEBMAIL


fahrikeya@mynet.com

Fahri Karakoyunlu    

Dplomas bizava Kurd


29/7/2011

Di rojnaman de xeberek kurd tirk n xweserya rlanday bibnin

                

Di nav v heyet de yn nav wan dyarin- t xwiya ku hinek kes j n xwastin navn wan dyarbin- Ji parlementeran Sezgn Tanrikulu (CHP), Galip Ensarolu (AKP), Ayla Akad (BDP), Huquqnas Prof. Mithat Sancar, nivskar rojnameger Cengz andar, nivskar helbestvan Bejan Matr, rojnamevan Ali Bayramolu ne.

                

Heyet d bie Londray, Belfast (rlanda Bakr) Ednburg (skoya). T xuya ku, heyet tevli konferansa ku li ser areserkirina mesela rlanda Bakr bizava RA y bibin di v war de hinek danstandina bikin. Ger wek din pywirek v heyet he be j,  ji me ne dyar e. Gor texmna min  t xwiya ku heyeta hatye avakirin ne bi ser xwe ye. Yn ku di nav heyet de girtine j, di mesela Kurd de yn xwed peyv in.

                

Temenya me ewe ku di war pywira xwe de bi serkevin bibin sedem ji bo ereserkirinek bi rmet atyane.

                

Bi rast ev meseleyn ku bi awayek niha areserbne, wek mesela rlanday, skoyay, Qatalanya   welat Bask, her yek  gor xwe taybetmendyn xwe hene    bhay lkolnane. L tu meseleyn netew yek ne wek yek dine ku mirov wek modelek bigre bne li mesela Kurd rast bike.

                

Bala min gellek car kiand ye min ji mhatabn xwe pirs ye. Gelo yek wek Cengz andar hwd. pisporn Rojhilata Navn t hesb bi rast ji di v war de, zanebnek tecrbeyek xwe ya kr he ye. We qet li ser ezmna Bar Kurdistan bi taybet li ser orea Kurd destkevtyn ro end lkolin dtine? Ne ten Cengz andar, y bi rast nzkay dostany li mesela Kurd dikin kjan - b  smail Bek Xoce-  di v war de ezmna Bar Kurdistan orea sed sal ya bi berxwedanek bhempa ya bi xwna ke xort kurd hat asta ro, ji bo areserkirina mesela kurd,  ji kurda re wek  ezmnek nan dane.

                

Gelo em ima diin  reeta modelan li dr rastya xwe Rojhilata Navn digerin?  Ger em xwed marfetbin muhatabn me bi rast dixwazin mesela kurd areserbikin, tekona ku sed sal bi staratejyek kurdperwer bi dplomasyek navnetew li ser fikr demokrasi edalet meyaye destkeftyn ro  ima naxwazin bibnin?

                

Syaseta kurd ro di nav tevlhevyek tgihtinan de digevize.

                

Ji Nesreddn Xoce pirsne Gelo tu evqas bi marfet, ma qet te titek cad (dahnan) nekir ye? Xoce j Welleh min bi nan re befr xwarin  icad kir, l min j ne eciband.

                

Di hiqqa dewletan de di areserkirina mesaln civakan de hinek tgihitin formilasyon hene. Ne hewce ye mirov din ji n de kif bi ke.  areserkirina pirsa milletan, ya her  rewa tayinkirina qedera xwe, tayinkirna aynda xwe ye.

Ev awa di be?

 

Ya her klask ya di sedsala royn de j hn berdewam e (mnak daw Sdana Bar); wek dewletek xwe fade kirin e.

 

Yn  din j; an xwe wek heremek federe, di nav federasyon de ji aliy syas de fade kirin; an j xweseryek etnk, cografk e.  Ger mesela kurd mesela milletk mesela Kurdistan be ez wisa l dinhrim- gor ert mercn di dest syaset de ye, daxwaz ji van formulasyona yek e. Ji bo w, ev biryara  ku bi nav xweserya demokratk bi rast ne me kurda ne j mhatabn me tatmn kirye.

 

B dewletbyn ku hinek netewe bi peyman ji hevudu veqetyane bne dewletn serbixwe- areseryn bi nav xweseryn etnk an cografk div li hevhatinek, peymanek di navbera wan alyan de he be, gava ku ne wiha be ev biryara di jyana gel de titek naguhern e. Ger di  heremek ku hatibe rizgarkirin de,  desthilatdaryek kurda  hebe, w dem biryarek wiha  dibe ku di aly pratk -perwerdey, civak, ewlehey, abori- de wateyek fade bike.

 

                

Ezmna di nav pel drok de ta ro hat, di war dplomasy de ji bo syaseta kurd bingehek girng e.  

 

Ber her tit, milletek gava di nav dplomasya din de - gellek car berjewendyn dewletn desthilatdar xwed erk li ber ava be j bi awayek nelihevhat be, mixabin tekon daxwazyn w millet ji aly dplomasy de bala wan nakne. Ger di nav areserkirina pirsek de yn xwed mafdarin, ne di nav v pvajoy de bin bi mekanzmayn demokratik bedar v pvajoy ne bin, bi rast serkeftin ji bo w millet prr bi zahmettir e.              

 

Rewa bizava kurd ya Bar Kurdistan t de -  her iqas kmas hinek aloz  he be j-    bi  daxwazn  gel sazyn demokrat sivl li hev hat ne bi dplomasyek navdewlet,  ji bo  avakirina welatek civakek azad di tekon de ye.

 

Ji bo mesaln netew, di be ku hinek r rbazn cda he be ev j  tiek rewa ye, l ev n w man ku di bingeha areserkirina pirs de em li hev nekin. Ger di v war de syasetek zelal demokrat bi stikrar n te meandin,  w dem di nav gel de, ji bo bizava kurd, ik, genge b hvt d destp bike.

 

Bizava kurd bi tevah, ji perebna Kurdistan de bigre ta ro her byer, her mnak, her ezmna ku gel tevgera kurd jya ye, bi de ber xwe  gor dema royn ji wana sd  werbigre.

                
Gava em li bizava kurd bi taybet li ezmna Barzanyan PDK dinrin, daxwaz wan tum netew Kurdistan b ye.  Em li  reformn eyh Abdulselam Barzan (1905) y di nav gel kurd de pkan de daxwaznama w ya  ku di 1907 de bi e xalan ji Bab-i Al ya Osman re and dinrin, bingeha daxazya syasya ro ya bi dest Kurdistana Federe ya Bar ket  ji hev pir ne drin.

 

Bizava Kurd, li Bar Kurdistan bi rast, ji ser sed sala 20an vir de ta ro, ji aly dplomasy de bi dewletn ku Kurdistan perekirin bigre, ta Sovyet DYA di nav dplomasyek xurt ta b ye. Ji van dewletana gellek car alkar girt girtin e, gellek car hvya ku dipa nedtin e, ketin tengasya, li ber avn wan welat wan hat ye sotandin. Bi enfalbyn, bi kmyabaran hatiye  qirkirin, li tu cari di srde DYA welatn rojava wek dijminek stratejk ji xwe re nepejirandin e. Di perekirina Kurdistan de rola wan dtin e, gazincn xwe kirin e, ji edaleta wan ik kirin e, rexne kirin e, l tu car wek dijminn stratejk nedtin e. Em dizanin ku di dehlzn dplomasy de her iqas zor be j, -gere kurd zanibin ku DYA di mesela Kurdistan Ermenstan de Peymana Lozan mzenekir ye-  gava ku kurd, ji ra edalet dernekevin maf xwe y netew bi stikrar biparzin ji bo wan j, r derfet d he be.

 

Ji bo w, gava di droka mirovan de ezmnn drok destkeftn syas li ber ava be, mirov ji xwe re li hinek ezmnn bi droka kurda re tu pwendyn drok, syas civak nebe hinek tgihtn di lteratura syas hiqqa dewletan de nne, wek aresery di rojevke bi rast ya koranyek syas bi mirov re he ye, an j mirov ne di nav nyetek ba de ye.

 

Di biserneketina dplomasya kurd ya navdewlet de kmas ye?

 

Di v war de du xetn sereke ro he ne.

 

Xetek, ya bi dest Barzanyan ji ser sedsala 20an de, ta heta ro hatye meandin; xeta netew ya bi PDK hatye formulekirin e, ev xeta bi taybet li bar Kurdistan rojava li rojhilat Kurdistan bi bandor b ye. Xeta netew Kurdstan ya di tekona PDK de hatye bicbyn, bi her kmasy xwe, tum di nav sstema navnetew de xwe fade kir ye xwe ji dplomasya din drnexist ye.

 

Ya din j bi taybet  li bakr Kurdistan ji 1970 n de xwe li ser deolojya epty li ser pvajoya er sar ava kir b ye, ev j ro bi dest PKK t meandin.  

 

Gor min, PKK ro j bi deolojya er sar  li mesela Kurdistan mze dike DYA dewletn rojava ji xwe re wek dijminn stratejk dibne. Gava syaseta kurd xwe bi v avay tevger bi ke, deskeftek dplomatk j mixabin bi dest nakeve. Ger ne misa be, tekona ku gel kurd van 30 sal dawy day de ta nuha endn ore dihate avakirin.
     

ttifaqn ku li Rojhilata Naverast yn drok ji bin de hilweya ne. Bi nav Bahara Ereban, desthilatdar dktatorn bi dehan salan dirxin. Di rxandina van rejman de gere kurd zanibin, wek ku hinek divn  oreek ep j dernakeve. Hzn ku li Rojhilata Naverast van tevgera organze dikin destgiry didin ba dizanin  i dikin. Gere kurd zanibin ku, yn sinor dewletn Rojhilata Naverast bi cetwelan tesptkirin, ne DYA b ye! Ji ber w gere bizava Kurd ji v pvajoy ne drbin ji v stratejy sd werbigrin.

 

Wek min li jor dyarkir, ta bizava kurd, bi her partyn xwe  li ser stratejyek dplomasya navdewlet li hev nekin, ne konferansa netew t avakirin nej kongrek kurda di be.

28.07.2011 Amed                                                                                         

                                        

                            

---
Nivsn din yn nivskar
2/2/2013  Tirsa wendakirin
25/1/2013  Davos Kurd
30/7/2012  Dinya dewran e
12/2/2012  Bila ziman medenyet ji we re be...
15/1/2012  Ji tirkan re heq e, ji kurdan re qebhet e!
9/11/2011  Xener simbola xweparastin ye!
29/8/2011  er Ait
29/7/2011  Dplomas bizava Kurd
13/5/2011  Ji krahya dil min nameyek!
21/3/2011  Newroz Edalet
16/3/2011  Xwn xeyaln me
19/2/2011  Mafek rewa, proz ehlaq !
21/12/2010  Ziman jiyan
7/11/2010  Darazindina KCK Maf Xweparastina bi Ziman Kurd
28/7/2010  Zarok Tawan!
26/5/2010  Ez biserkevim!
3/5/2010  Kurd, Hiqq Peroj
20/2/2010  Hebn an j tunebn
22/1/2010  Ziman Siyaset
30/12/2009  Ziman Hest
20/11/2009  Nema d dayik digrn li Welat Roj
23/9/2009  Ji zimann ku dijn re; El Fatha!
2/9/2009  Aitya me erzan e, a we bi ye gelo?
19/7/2009  Din li din, gur li bizin *
10/7/2009  Bir Milad Yaamak