DESTPK | DAXUYANI| DOSYA| FORUM| ANONS|PRENSIP | E MAIL | ARŞV | WEBMAIL


fahrikeya@mynet.com

Fahri Karakoyunlu    

Darazindina KCK Maf Xweparastina bi Ziman Kurd


7/11/2010

Ziman, fikr raman, hest daxwazn ciwat ye. Lorkn dev dayikan, n ah,  xewn xeyal, pkenok serphatyn gel e. Kesayet pskolojya gel, erdnigar dirok di ziman de veartye. Her iqas ziman beek ji and be j, nirxn and j, bi ziman tte ifadekirin. Gava ziman ji hol rabe, bi ziman re ev nirxn and tevahi ji hol radibe. avkanya and, ziman e. Bi ziman re, mirov xwe digihne erdngary, drok daxwazn gel y peroj. Ji bona w, ziman zikmak;

Wek r dayikan b mnnet e   mirov t de bi azad   rmet e.

Wek ku, avek proz de xweutinek paqij helal e.

 

Wek t zann ku, ziman, ji bo civakek etnk hmana esas ye. Gava mirov, ji nav civak ziman rake, ji aliy taybetmendiya etnsiy titek din namne. Ziman ji bo etnsiy wek neynikek ye, civak xwe di ziman de dibne nas dike.

 

Ji ber v, heta ro, bi gelek kmasye be j, syaseta ku bi nav gel kurd hatye kirin de maf zimn km zde tum di rojevde bye. Ziman gel kurd, ro hatye astek bilind. Di nav rewek pir dijwar de, di bin qedexekirin nr asmlasyon de be j, ro bye zimanek  roman, zimanek helbestek xurt, zimanek apemeny raginhandin, zimanek perwerdehy. Li Bar Kurdistan bye ziman ferm, ziman dplomasy.  Ji ber v yek, gava ku em, ji jyana gel kurd, ziman kurd derbixnin, ne ji doza welatek, ne ji drokek, ne j, ji erdngaryek ne j ji dahatyek hevpar ya gel kurd karin bahsbikin. Ji ber ku her tit li dor ziman hatiye honandin wek kozalaqa hevrim.

 

Xweparastina bi ziman zikmak; mafek  xwezay, ehlaq mer ye. Ji ber v yek, ne Peymana Lozan, ne zagonn Komara Tirky ne j belgeyn navnetew y ku sistema dewleta Tirk xwe siparty, rastiya gel Kurd daxwaza syasetmedar Kurd ya ji bo maf xweparastina bi ziman kurd nikare ji hol rake.

                                        

Di darazandina KCK de, serok dadgeh, ji bo ziman kurd wek zimanek nedyar got bi v away xwast ku gotina xwe derbas girtenama (zabit) dadgeh bike. Li ser v gotin, bertekek-reaksyonek dijwar ji aly bertawanan parzeran de hate nandayn. Ev nrna; helwest felsefeya damezirandina Komara Tirk tne ziman. Kurd, v ziman bi kbr qurre ba nas dikin Ger ev ne tewrek poltk be, ne hed dadwerek ye. Di bin v ziman de, red nkarkirina gel kurd heye. Ev roka, d ji aly gel kurd ve nte qeblkirin. Bel, rvebir di her ast de rayedarn tirk, zanin ku syaseta kurd, wek ava ku di erqa xwe ke ve, diherike rya xwe dt ye. Ev j, ji wan re dibe kabs bi ser wan de t.      

 

Wek t zann, proja Komara Dewleta Tirky, projek dewletek netew b. Gor damezrner komar, li Tirky ten netewek he b ew j nav xwe tirk, ziman xwe tirk, ola xwe slam mezheba xwe j Sun b. L ev, ten di ser rayedar komar de pirojek njatperest b ne rastya Anatolyay b. Her iqas ro bi nav demokrasy hinek tit bi fil(kiryar) tne guherandin j, ev mentalta felsefeya damezirner, hn di rojev de ye ji ber w ye ku, ta ro peyva Kurd, di fermyeta dewleta Tirk de tu car derbas neb ye.

 

Ji ber w, gel kurd, ro di pvajoyek girg tenik de derbas dibe.  Div herkes, gor v pvajoya hesas tevbigere. Ev, ji bo tevgera kurd ji bo her kurdek helwestek drok ye. Bi rast,  tekona ya bi dest PKK hate dayn de heta demek,  ji bona ziman maf zimn syasetek xurt nehate meandin. Her iqas ev kmasyek b j, l ev;  bandora tgihtinek syaset ya di bin ideolojya epity de b. Ji ber v, ta ku ziman maf ziman bibe hm syaseta kurd, demek dirj hate borandin. L daxwaza gel kurd hate astek r li v pvajoy vekir. Ji ber w, ev du saln daw y biryarn TZPKurd sazyn din y netew, r li syaseta kurd ya neteweper vekir. Daxwaza bi ziman zikmak perwerdeh, bi ziman zikmak rvebir, xebata and wjey, xebata ragihandin, xebata sinemay, berhemn and huner gik li p van  biryarana de  hate rojev. Ev syasetek rast e gere her bdomandin. Herg di war maf netew de, poltka gel kurd zelal dibe, berdevk rayedarn Komara Tirk j, h har dibin dsa dest bi rokn ber dikin.

         

Wek parzerek bedarvan doza  KCK, li ser darizandin parznameyan; avdr, pnyar   hinek dtinn min.

 

Di roja 18. 10 2010 de, di destpk darizandin de, Birz Hatp Dicle, fikr ramann xwe biryara ku bi hevaln xwe re girt, bi zimanek makl, bi zimaneki lihevhat ker pk dadgeh kir. Di v axaftin de got ku;  d ji dadgeh re alkarbin, naxazin astengya derbixnin. Ji ber ku ev doz dozek syas ye, ji bona w ev hevaln xwe, him ji bo gel Kurd him j, ji bo gel tirk di bin berpirsyaryek drok de ne. Di berdewamya axaftina xwe de got ku, xweparastina bi ziman kurd maf wan e mafek rewa ye Ger dadgeh wana fm bike, di v war de astengya dernexe, w dem darazandin bi hsan makul bimee. 

 

Li mixabin di tesptkirina nasnameyan de, gava ku bertawanan bi kurd bersv dan serok dadgeh, reng tewr dadgeh, li ser xweparastina bi ziman kurd kif b. Gor dadgeh ev tewrek syas b gor Zagona Usul ya Darazandin (xala 202/1) gor biryarn Dadgeha Maf Mirovan ya Ewrpay gere bi ziman tirk xwe biparzin. Ji ber ku, bertawanan di asta lkoln de, bi tirk fada xwe dabn rewa wan ya sosyal erk kife ku, bi tirk dizanin, ji ber v, ev daxwaza ji alyn wan ve nte qeblkirin.

 

Parzera j, li himper v biryar ji peymann maf mirovan ji Peymana Lozan ji xala 39/5a sedema pwstker nan dan. Ji bo w ji xwastin ku, Birz Profesor Baskin Oran, wek pzanek bte guhdarkirin, l dadgeh ev daxwazya j redkir.

 

Di rnitina 1.11.2010 de, Birz Hatp Dcle, gor dtina xwe, mijara kurd tikilyn kurd tirka ji er Melazgirt girt ta damezirandina Komara Tirky an ziman. Di axaftina xwe de, xwast ku v rewa xetim ya dadgeh veke ji bo v, pnyaryek n pk serokatya dadgeh kir. Di v pnyary de, got ku,  Bi nav bertawanan, em ar kes, bi gelemper, parznameyn ku me hazir kir, bi kurd d re bi tirk bixwnin, em parznameyn xwe bi nivsk pk dadgeh bikin. W dem d hewcet tercuman j neke ev xetimandina darizandin j w bi v reng ve be. Ger ev pnyar j b redkirin, em biin hn parzer ji xwe re i dikin hn dizanin.

 

Wek ku reya git j p dizane, di destpka parznameya bertawanan de, xweparastina bi kurd nehate musade kirin di dadgeh de hinek tevlihev b, bertawanan bertek nian dan darizandin li ser v mijar xetim.

 

Xweparastina bi ziman kurd, mafek rewa, ahlaq mer ye di bin swana Peymana Lozan de nay parastin. Pirsa Kurd pirsa welatek pirsa netewa Kurd e.

 

Tewr bertawann doza KCK ya ku ji bo maf xweparastina bi ziman zikmak, tewrek drok ye gere bi her away birz b nirxandin. Wek me li jor j dyar kirib, gava ku ziman kurd nebe, naveroka syaset b wate dimne syasetek bi v reng di nav gel de c nagre. Ji bo v yek, ger biryaran ji bo darazandina KCK ger biryara perwerdehya bi ziman zikmak biryarn li ser ziman ya ji aly TZPKurdi de hatine girtin, ji bo syasetek netew, merhalek giring raste.

 

L ji alyn din ve cy rexnekiry ye ku, ima, maf xweparastina bi ziman kurd naveroka parznameya bertawanan, li ser hm peymana Lozan hate avakirin? Ger ev ne wek taktk be, gor min, ayek mezin e berovajya droka kurd e.

 

Syaseta kurd droka kurd, Peymana Lozan, wek dabekirina Kurdistan bi dest desthilatdarin tirk hzn emperyalistan dibnin. Ger Peymana Lozan d ji bo kurda titek fade bike; ew j, periqandina vna syas ya gel kurd e. Ji ber v, mafn rewa mer, bi h peymana nte sinirkirin, ji ber ku, hiqqa xwe ji meryeta xwe ya rewa werdigre.

 

ro gel kurd, bi kmas doza maf xwesery, maf federalzme dike. Ji ber v, xwesipartina Peymana Lozan ya ji bo maf xwparastina bi ziman kurd, ji daxwaz rastya gel kurd ya asta ku ro t de ye dr e.

 

Di pkkirina parznameya tevah de, bi zimanek makl lihevhat htabetkirina Birz Hatp Dicle, ern b.  L gotinn wek ku, kurda Peymana Sevr qetandin, Li dij hzn emperyalst er kirin, di Lozan de kurd tirk bi hevre hate temslkirin hwd. ev gotinana bi dtina min, berovajya diroka kurd tekona gel kurd b.

 

Herkes dizanin ku, M.Kemal, kesk pragmatst b, gava ku hatye hesab w, ji bo armanca xwe; ji kurdan j, ji Mislimanan j, ji kominstanan j, ji Sovyet j ta ji ngiliz fransyan j sd wergirt ye, dre j projeya ku di hi w de b,  kirye jyan.

 

L b guman, di darazandina KCK de, biryara syasetmedarn kurd, ya ji bo xweparastina  bi ziman kurd, li ser gelek mulahaza ye gere ev tewr ern,  bi biryar berdewam be.

 

Ne hed dadwerek ye, ku ziman 40 milyon kurd bike zimanek ne dyar.!

 

Ez dixwazim nivsa xwe bi roka kurm hevrm bi daw bikim. Wek t zann ku kurm hevrim, gava li ser pel dara ty t asta tirtl, bi v hesta xweya xwezay dest bi qoza xwe dike. Ewil ji bo ku xwe biparze, li dora xwe kafik qoza xwe dihone d re j serovena w ya li dora xwe honandina qozay dest pdike. Gava mirov v serovena dora heyvek diopne, mirov heyir dimne. Di nav v dem de 130 hezar cara li dora xwe difetile  bi hezir( teqrb), bi dirjya 1000 mtroy hevrem dike. Dre j wek pilpilngek sip (ger ev kar bazirgan  be, bazirgan v firsend nade pilpilng)  ji nav qoza xwe derdikeve difire.

 

Gava ku dayikn me bi hezar salane ku, di bin zor zahetyan de  zimana kurd ghandin van rojana, d zarokn kurd, fersend nadin ku,  heramek bazirgan were dinavkeve v berhem   biherimne ji hol rake.

Ev pilpilngn sip, d ji nav qozalaqn xwe firya ne, tovn xwe heroj bi ser peln dara ty de berdidin

 

07.11.2010- Amed

 

                                                                            

---
Nivsn din yn nivskar
2/2/2013  Tirsa wendakirin
25/1/2013  Davos Kurd
30/7/2012  Dinya dewran e
12/2/2012  Bila ziman medenyet ji we re be...
15/1/2012  Ji tirkan re heq e, ji kurdan re qebhet e!
9/11/2011  Xener simbola xweparastin ye!
29/8/2011  er Ait
29/7/2011  Dplomas bizava Kurd
13/5/2011  Ji krahya dil min nameyek!
21/3/2011  Newroz Edalet
16/3/2011  Xwn xeyaln me
19/2/2011  Mafek rewa, proz ehlaq !
21/12/2010  Ziman jiyan
7/11/2010  Darazindina KCK Maf Xweparastina bi Ziman Kurd
28/7/2010  Zarok Tawan!
26/5/2010  Ez biserkevim!
3/5/2010  Kurd, Hiqq Peroj
20/2/2010  Hebn an j tunebn
22/1/2010  Ziman Siyaset
30/12/2009  Ziman Hest
20/11/2009  Nema d dayik digrn li Welat Roj
23/9/2009  Ji zimann ku dijn re; El Fatha!
2/9/2009  Aitya me erzan e, a we bi ye gelo?
19/7/2009  Din li din, gur li bizin *
10/7/2009  Bir Milad Yaamak