DESTPK | DAXUYANI| DOSYA| FORUM| ANONS|PRENSIP | E MAIL | ARŞV | WEBMAIL


fahrikeya@mynet.com

Fahri Karakoyunlu    

Kurd, Hiqq Peroj


3/5/2010

Baroya Dyarbekir dixwaze di 4- 6 Mijdara 2010 de, bi nav Kurd, Hiqq Peroj konferansek lidarxne. Ez, wek pnyazkar   yek ji endam komta  v konferans,  dixwazim di derbar hiqq armanca v konferans de, hinek dtinn xwe pnyaryn xwe bi we re parve bikim.

 

Wek t zann ku, kurd  di demek drok hessas de derbas dibin. Daxwazya gel kurd ya ji bo vna xwe ya syas, bi her kmasyn xwe ve j, ji sedsala 20 an  vir de, her berdewam e. Ev xebat daxwaz,  di mabeyna kurdan dewletn li ser wan desthilatdary  dikin de, bye sedema gelek ern dijwar.  Di van eran de, bi taybet di sedsala 20an de,  li her ar perey Kurdistan, di  navbeyna kurdan desthilatdaran de, wek hiqqek ferm ya vna gel ifade bike, ji bil Kurdistana Federe ya Bar Kurdistan mnak nne. Her ikas di er Chan ya Yekem n de, di   pvajoya Sewr Lozan de  kurd ketin nav hewildnan ku  bibin kirder v hiqq, li mixabin bi xebata dplomasya tirka ya bi fen fota, bi ser neketin. ta ro, b rewa kiryar(fl), peyva kurd mafn gel kurd, di tu belgenameyek hiqqa tirk de nehatye pejirandin.

 

Li Rojhilat Kurdistan, dewleta Kurd ya Mahabad, ne bi lihevhatinek hiqq ya kurd farsa, l bi serhildana gel  konjoktura w dem hate hol; l mixabin nejya.  Ji wir n de,  wek hinek destkeftinn ji bo nasname maf zimn zdetir hiqqek ferm naskirinek syas di mabeyna kurda desthilatdarya farsan de neb ye.

 

Ji xwe ne hewce ye ku em ji maf gel kurd y Barojava (Sriy) bahs bikin. Li vir qismek ji Kurdan, gor yasay Sriy hemwelaty Sriy j nayn hesibandin ji bil maf wan netew, maf wan kesane meden j n ne.

 

T xweya ku, ta  hiqqek bi  vna gel ve girday di nav kurdan cnarn wan de rast nebe,   tekona gel kurd,  bi her  awayi  d berdewam be.

 

T xweya ku, ev er,  d w wek daxwazname alekyn hiqq berdewam be. Di v tekon de, mafn gelan y di nav hiqqa navnetew de hatye pejirandin y wek mafek rewa tte qeblkirin, w derkeve p  tekon alek, w di v war de xurt bin.

 

Kurd dizanin ku, di di ert mercn dinya royn de dplomas hiqqa navnetew ji bo destxistina mafn netew pirr giringe. ro, di gelek, peymann navnetew de, ji bo bidestxistina gelek mafn netew ert merc hatye hol. Ji bo bikaranna van argmentan, ro ji her dem zdetir hewcedar  bi dplomasy bi hiqqa navnetew he ye. Ji bo w hiqqnasn kurd di v war de gere di nav alekyan  tevgeran de be. 

 

Ji bo fikr netew yektiy, parvekirina ceribandinn hiqq ya her dever Kurdistan, konferansek bi v nav sazkirin, erkek drok dide ser mil hiqqnasn kurd. Ji ber w, em dixwazin ev konferansa bibe mnakek drok, di nav  tekona gel de.

 

Gelo di kjan dem de kurda hiqqek serbixwe di nav xwe de di mabeyna geln cran xwe de ava kirin?

 

Bi rast, gava peyva kurd hiqq t ber hev,  mirov dikeve gelek metela.

 

Gelo hiqq ji bo kurda t i watey?


Kurd, li ser  erdngarya xwe, bi desthilatdari king b xwedan hiqqa nav xwe?


Kurdan, bi kijan deveran re, bi kjan gelan re re, wek desthilatdar, hiqqek di navbeyna xwe wan de dann?

 

Ez va pirsana naxwazin zde bikin wek zanistya drok civak binirxnin. Lkolnn drok civak w gelek titn ku em nizanin, d derxe hol.

L bi ya min xebatn wiha,  gelek titin ku em nizanin gelek titin ji bo kurdan bi dest dijminin Kurd an bi dest biyanyan hatiye nivsandin d b berav bike.

 

T zann ku,  gel kurd j, wek gelek gelan, di pvajoya drok de dem bi dem  ger bi nav xwe ger  di bin nr hinek desthilatdarn rojhilatanavn de jya ye.

 

Gava ku em drok bi kurtas binirxnin, di dema  mparatorya Medan de d re bi Persan re di nav jyanek irgat de,  hiqqa nav gelan ji bo me kurda ro t i watey?

 

Di dest me de, wek hiqqa kesane meden iqas belgeyn drok ol (Zeredet- zidt) hene. Gava kurd bibin desthilatdar xwedan  maf, d karibin ji van belgeyan di war hiqq civak de i qas sd wergirin?

 

Gava ku Kurd di nav  xwe de, wek federaliyn eret belawela di bin desthilatdarya Roma Rojhilat (Bizans) de dijyan, di  di mabeyna wan  desthilatdaren de hiqqek awa ava hatib avakirin? Desthilatdarya Bizans, di nav kurda de, ji aly jyana civak jyana ol de taybetmendyek awa rast kirib? Ji van taybetmendyan ji bo kurda ro i man?

 

Ji slamyet vir de di serdema navn de, di bin deshilatdarya Sefewyan,  Emewyan Abbasiyan bi taybet Hiqqa slam ji aly civaka Kurd, awa hate qeblkirin, Kurdan  reeksiyonek awa  li dij fetha bi nav slam kirin.  (Hinek drokzan dibjin ku, Kurda bi daxwazya xwe slamyet qebl kirin e,  ev angat (iddia) iqas rast e?)

 

Wek t zann, gava desthilatdariyek li deverek hukim dike an dixwaze hukim bi ke, hiqqa xwe j, li nav w gel dever  rast dike. Ji bo wan gel ku, ber di nav hiqqek de dijyan ev bandorak awa dike?

 

Di dema Selqyan de, di mabeyna dewletn kurd wek Mervanyan eddadyan danstandina wan ji aly hiqq awa b? 

 

Di dema  Osmanyan de, danstandina hiqq ya her balk, a di mabeyna mrn Kurda padah Osman y bi nav Yavuz Sultan Selm de ye, ev paymana  bi peengya drs Bedls hatye mzekirin. V peyman gor w dem, di mabeyna kurd Osmanyan de    di mabeyna mrtiyn kurdan bi xwe j,  hiqqek ava kir ye. Em v  peyman, wek hiqqnasan gere awa binirxnin?  

 

Gava ku kurd, desthilatdar bne, bi nav xwe, di nav xwe de, i qas hiqqek wekhev, zelal  rast kir ye? Em dikarin i qas belgeyn hiqq yn drok ji bo peroja xwe bidesxin j sd wergirin? E va pirsana, ji bo me hiqqnasn kurd, qadn lkolnn e.

 

Ji bo i konferansek hiqqnasn kurd?

 

Ji bo Kurdan peyva hiqq, gelek caran ji dervey kurdan, bi dest biyanyan, bi dest desthilatdaran b ye amrek dagirkery, nkarkirin. Ji ber w, gava kurd bi nasnama xwe di nav tekstek hiqq de  xwe neb ne, bi ik li v peyv dinrin.

 

ro kurd, dixwaze ku, nasnama xwe, vna xwe ya syas, and drok, wek her netewek chan, di nav tekstn  hiqqa herem navnetew de bi bne.  Tgihtina peyva hiqq, ji bo kurda, d  b ye  daxwazek rewa mer ya maf gel kurd. Dsa Kurd dixwazin ku, di sazmanyek hiqq de bi jyanek serbixwe, azad aram bijn. Tu sazman desthilatdar bi nav hiqq nikare v armanc  ji dest kurdan bigre.

 

Ji bo kurda hiqqa navnetew t i vatey?

 

Hinek peymann navnetew, vna gel kurd ya syas tune hesiband ye. Di ser sedsala 20an  vir de hiqq ji bo kurdan bye amraz tunekirin, kober, avsor, tund, asmlasyon.  Kurd ro di qada hiqqa navnetew de, di nav Netewyn Yekby de  n temsl kirin. Dewletn ku 100-200 hizar kesin, di nav sazmanyn navnetew de, li ser qedera gel kurd xwedan biryarin. Gelek ji van dewletana bi hiqqek hevdem demokratk tte rvebirin, l mixabin gava maf gel kurd tte hol hiqq ji bo wana dibe amrazn berjewendy wan bi nav dplomasy  dikeve bin pyan.  

 

Di nav nehiqqya ku li ser gel kurd tte meandin, gelo hiqqnasn kurd, ji bo sazkirina konferansek wiha de,  li i digerin?

 

Di nav nehqqyek mezin de be j, ro gel kurd li ser axa xwe li dervey erdngarya xwe,  di nav sstemn cda cda de dijn. Li Baur Kurdistan, ji bo avakirina hiqqek netew vnek syas, testhilatdaryek netew hatye  hol. Bi her kmasy xw ve j, ji bo her kurdek ch anazy ye. L, ji ber ku, li Bar, gor pdivy gel hiqqek hevdem demokratk ava bibe, div gelek xebat bn dayn  gelek sazyn meden j bn ava kirin.

 

Me xwast ku em, di konferansek wiha de, hiqqnasn kurd hiqqnasn dost gel kurd, bicivnin ser hevd da  ku, hevd binasnin, tecrubeyn xwe y hiqq, civak bi hev re parve bikin ji bo peroja tevgera kurd wek caxek  hiqq vekin.

 

Ger em karibin, di peroja kurdan de, perspektvek hiqq di rojeva gel kurd tevgern kurd kin, bi rast em bextewar bin. Pkkirin rovekirina van  mijaran, d me bigihjne hinek encaman berdewamkirina konferansn wiha.

 

Ji bo seredanek ferm bi taybet ji bo amadekarya v konferans, di 28 Adara 2010 an de, bi nav Baroya Dyarbekir me ji aly Sendqa Parzern Kurdistan dawetnamek bo seredana Kurdistana Federe wergirt. Li ser w vexwandin, em di 7- 10 Gulana 2010 an de li Kurdistana Federe bin. Ji bo v seredana ferm, me bername ji Sendqa Parzern Kurdistan re,  birkir em di erova v bernamey  de, seredana xwe bne ch.

 

Ji ber ku konferansa me bi naverokek tij bte  sazkirin b encamdayn, em dixwazin  li her der din hiqqnasn kurd hiqqnasn dostn gel kurd, di v konferans de ger wek pkkarek li ser mijarek an j wek bedarvanek, tevl v konferans bi bin.

 

Em hvdarin ku, daxwazya gel kurd y hiqq mer,  ji reya git re bi riya v konferans bte deklere kirin.

 

Ez dixwazim hest xwe bi v gotina naverok bi daw bikim. Yn ku ji hineka edalet dixwazin, ber her tit gere di nav xwe de ji bo hev adl bin. 03.05.2010- Amed

 

                                                                                                                                                      Fahri KARAKOYUNLU

 

---
Nivsn din yn nivskar
2/2/2013  Tirsa wendakirin
25/1/2013  Davos Kurd
30/7/2012  Dinya dewran e
12/2/2012  Bila ziman medenyet ji we re be...
15/1/2012  Ji tirkan re heq e, ji kurdan re qebhet e!
9/11/2011  Xener simbola xweparastin ye!
29/8/2011  er Ait
29/7/2011  Dplomas bizava Kurd
13/5/2011  Ji krahya dil min nameyek!
21/3/2011  Newroz Edalet
16/3/2011  Xwn xeyaln me
19/2/2011  Mafek rewa, proz ehlaq !
21/12/2010  Ziman jiyan
7/11/2010  Darazindina KCK Maf Xweparastina bi Ziman Kurd
28/7/2010  Zarok Tawan!
26/5/2010  Ez biserkevim!
3/5/2010  Kurd, Hiqq Peroj
20/2/2010  Hebn an j tunebn
22/1/2010  Ziman Siyaset
30/12/2009  Ziman Hest
20/11/2009  Nema d dayik digrn li Welat Roj
23/9/2009  Ji zimann ku dijn re; El Fatha!
2/9/2009  Aitya me erzan e, a we bi ye gelo?
19/7/2009  Din li din, gur li bizin *
10/7/2009  Bir Milad Yaamak