DESTPK | DAXUYANI| DOSYA| FORUM| ANONS|PRENSIP | E MAIL | ARŞV | WEBMAIL


fahrikeya@mynet.com

Fahri Karakoyunlu    

Ziman Siyaset


22/1/2010

Ger hn bixwazin welatek talan bikin, ewil ziman w welat xira bikin                                                                                      (Konfys)

 

KURDN;

Tirky, Iraq, ran, Sr, Sovyet Asya Navn, Anatolya Navn, Diysporay

Sun, Feyl, ebek, Elew, zid

Kurmanc, Dimil, Soran, Hewreman, Lor,,,

Latn, Ereb, Krl

hwd

 

Ez naxwazim hn taybetmend bi cdat din, Kurda bi nav bikim. Ger ez Kurda, bi hinek navn din; wek navn syas, navn herem, er terqat bi nav bikim, ne ez ne j hn dikarin ji nav derkevin. Bi ya min, li ry dini tu netewek bi v haway ji hev nahatye cdakirin dnamk w yn netew bi v haway nahatye periqandin. Ev cdat taybetmend, bi ser xwe, ji bo pirsa netewek, gelek  xetere dafikan di nav xwe de vedire.

                

Ev taybetmendyana yn  min bi nav nekirin, bi rast, rastyek ji anda gel Kurd e    gere mirov ji van eciz nebin. Bes, ev taybetmendyana gere nekeve ber doza netew nebe asteng li ber tekona gel Kurd.

                

Di hewldann drok de her iqas, car carna di nav van taybetmendyan de, taybetmendya ol, mezheb, herem derketibine p  j, daxwaz hest netew, di nav van tevger hewldanan de, tu car km nebye dijmin gel Kurd j ev tevgerana serhildanana, bi nav serhildan daxwazn gel Kurd nirxandin e.

 

Tevgera Kurd, div kjan teybetmendy ji xwe re bike bingeh?

Di nav van cdat taybetmendyan de syaseta Kurd gere i be? 

Gel Kurd,  daxwazn xwe y civak, siyas and d bi kjan taybetmendiy xwe bne ziman?

Bel, ev pirsana em karin dirj bikin.

Bi gor min, di nav van taybetmendiyan de, ya bi tevay gel Kurd digre nav xwe himz dike, taybetmendya ziman Kurd hizra netew ye.

Taybetmendya ziman - wek zarava diyalekt ne ten di nav xwe de hinek astengiya dihewne,  bi van zarava re, car carna  taybetmendyn herem, ol, mezheb j, xwe derxistye  piya tevgera Kurd. E van taybetmendyan, li ser gel bandorn sosyolojk, civak dern j kirye.

 

Bi van kmas astengyanan ve j, tevgera Kurd, di her dem de, xwe di bin svana ziman Kurd nasnameya Kurd de fade kiriye. Ji ber v, ziman Kurd, di heman deman de,  bye  taybetmendya esas ya gel Kurd. Droka tevgera Kurd  rastya gel  ya ro j, ev e.

 

Her taybetmend nirxek gel Kurd e. L

W dem her taybetmendyek, beek ji anda netewa Kurd e, l ziman bi her cdatya xwe hinek proplemn nav xwe ve j, taybetmendya bernama syas ya gel Kurd e.

                

Ziman Kurd di daxwazn netew di bernama syaseta tevgera Kurd de, gere wek taybetmendyek serek b nirxandin ev, wek xetek sor b nandayin. Ji ber ku ziman, hebna gel Kurd e.  

                

Her iqas ji dervey Bakur Kurdistan, ziman Kurd ne di xeterek mezin de be j,   li wan deveran j, proplem ziman Kurd, her iqas die xwe dide hs kirin.

Wek mnak; Li Kurdistana Federe, zarava Soran wek ziman ferm ziman perwerdey tte bikarann. Ev mafa, ji ber ku dema mandatya nglza di mabeyna wan  desthilatdarya Iraq de hatib qebkirin ev  titek dyar e. L li ser lankirina  Dewleta  Federe ya Kurdistana Iraq, 18 sal derbasb. ro Kurdn bi zarava Soran diaxifin, bi v taybetmendya xwe, di nav dernyek  desthiladarya ziman anda gel Kurd de ye. Wek em agadarin, di war perwerdeya zarava Kurmanc de tu gavn balk nehatye avtin. Ev daxwaza, di nav gel Kurd  yn zarava Kurmanc diaxifin de herg die xurt di be.

 

Wek mnak, di 13 ileya Pan 2010 an de, li Amedy xwendevann dibistana, daxaznamek bi xwepandanek amadeyi qeymeqam Amediy kirin. Di daxaza xwe de, mijara perwerdeya zarava Kurmanc ann ziman zarava Soran ya perwerdeya ferm, li ber serkeftinn xwe ya dersan, wek astengyek bi nav kirin   ji Hukumeta Federe ya Kurdistan areseri di war perwerdeya zarava Kurmanc de daxwaz kirin.

 

Di v daxwaznama xwe de, qala  statstkn li ser v mijar bi zanst byn j kirin gor van statstkan, sedeme biserneketina agirtan ya di ezmnan de,  perwerdey ya bi zarava Soran nadan.    

 

Gelek kesn bi zarava Soran diaxifin, Kurmancya Jorn, wek  Behdnan bi nav dikin, nafikirin ku gel Kurd, ji sed zdetir t, bi Kurmancya Jorn diaxifin bi pirran alfabeya Latn bikartnin. Ya din, bi v zaravay gelek berhemn ziman Kurd ad kirye hene di wjeya Kurd de gelek berhemn klask njen j bi zarava Kurmancya Jorn hatye nivsandin.

 

Ev rewa, di daxwazn gel de syaseta netew de j xwe dide his kirin. Wek t zann dijbertya di v war de bi akilane bi zanist n nirxandin. Xebat syaseta di v war de li Bar, ne ten ji bo wan,  bi tevay  ji bo proplemn ziman Kurd pwirek drok netewey di de ser mil wan. Ev, pvajoyek girng e div li ser her mulahazayan de gere b nirxandin.

 

ra her dijwar li ser ziman e!

 

Dijmin gel Kurd ji gotina Konys ba fm kirine sd wergirtine. l mixabin  bi taybet Kurdn Bakur, ji v gotin, ji bo xwe tr ders nestandine.

 

Ji bo i ziman grng e?

Periqandina Kurdistan bi xwe re realteyek j tne hol. Wek min li jor bahs kiri b, t zann ku, gelek taybetmendiyn gel Kurd yn geln dewletn Kurdistan di nav xwe de dabekirin de, nzkay b ve j, hebn cdatya gel Kurd, xwe bi ziman Kurd anda Kurd de fade dike.

 

Syaseta ku bi nav gel Kurd, di kjan ast de b meandin bila bimee, gere li dor ziman anda Kurd b meandin. T zann ku, ji ber v rastya zanist, dijminn gel Kurd, bi her r rbazn xwe ji bo xirakirin ji bo piaftina ziman Kurd, i ji dest wan hat ye kirine hn j dikin.

 

Li Bar welat bi hinek proplemn xwe wek min li jor qal kir, w di demek de,  di pvajoyek ern de derbas bibe w rek ji xwe re bibne.  Ji bo Kurdistana Bar, xetereya  asmlasyon  ya ji bo ziman Kurd d  nemaye. Ziman Kurd, ziman dewletek ye. Ziman perwerd, raghandin ziman apemeny ye.

 

Li Rojhilat Rojavay Bik j, ji ber Kurd piran li ser hevin li Kurdistan dijn di nav xwe de axaftina ziman Kurd xurt   zind ye. Gava em li syaseta van ben Kurdistan dinrin hest wan y netew hn xurtin syaseta wan  Kurdewar ye. Daxwazn wan n syas, li dor ziman wek daxwazn netew nasnama Kurd  di rojev de ye.

Li van per Kurdistan j, ziman Kurd, ji mafn ku ji hiqqa navnetew t, bparin. Maf perwerdey, raghandin, apemeny nsbeten li Kurdistana Rojhilat hinek serbest he ye qedexe ye.

 

Rewa ziman Kurd li Bakur ye?

Di peroj de asteng xetereyn li ber ziman Kurd i ne?

Ger hewildanek awa ji bo ziman bn kirin?

Hinek mafn pratk y ji bo ziman Kurd, gelo di pirsa Kurd de i ifade dikin?

Ev mafn pratk d awa bighje konaxek hiqq?

Di hiqqa navnetew hiqqa Dewleta Tirk de, ji bo perwerdeya bi ziman Kurd i hatye sazkirin?

Ev pirsana bersvn van pirsan d bibe mijara nivsek din.

22.01.2010- AMED

Fahri KARAKOYUNLU

---
Nivsn din yn nivskar
2/2/2013  Tirsa wendakirin
25/1/2013  Davos Kurd
30/7/2012  Dinya dewran e
12/2/2012  Bila ziman medenyet ji we re be...
15/1/2012  Ji tirkan re heq e, ji kurdan re qebhet e!
9/11/2011  Xener simbola xweparastin ye!
29/8/2011  er Ait
29/7/2011  Dplomas bizava Kurd
13/5/2011  Ji krahya dil min nameyek!
21/3/2011  Newroz Edalet
16/3/2011  Xwn xeyaln me
19/2/2011  Mafek rewa, proz ehlaq !
21/12/2010  Ziman jiyan
7/11/2010  Darazindina KCK Maf Xweparastina bi Ziman Kurd
28/7/2010  Zarok Tawan!
26/5/2010  Ez biserkevim!
3/5/2010  Kurd, Hiqq Peroj
20/2/2010  Hebn an j tunebn
22/1/2010  Ziman Siyaset
30/12/2009  Ziman Hest
20/11/2009  Nema d dayik digrn li Welat Roj
23/9/2009  Ji zimann ku dijn re; El Fatha!
2/9/2009  Aitya me erzan e, a we bi ye gelo?
19/7/2009  Din li din, gur li bizin *
10/7/2009  Bir Milad Yaamak