1- Necmettin Buyukkaya
2- Neco bi diya xwe û bavê xwe re
3-Neco bi Ekrem Cemil Paa re
4- Neco bi Omer Debabe û Fuad Mahsûn re
5- Neco bi Yilmaz Guney re


 
Kurdperwerek Snornenas: Necmettn Buyukkaya (1943-1984)

M. efq ONCU 

Necmettn Buyukkaya yek ji wan kurdperweran e ku jiyana xwe bo serxwebna welat xwe, azadya millet xwe feda kir. Necmettn Buyukkaya ew kes b ku snorn ku by radeya millet kurd welat w pare kiribn, nas nekir bo van snorn ku ji kurdan re bibn qeyd zincr bikne rabib ser piya. Necmettn ji bo me hinekan leheng e, ji bo hinekan kurdek bnav e.

Helbet nasandineke objektf a exsyetn ku di droka Kurdistan de bne xwedy ciheke taybet neasan e. L hebna destnvis, rojnivs serphatyn Necmettn r dide ku mirov ji dev w qelema w, w nas bike.


Kurtejiyana w

Necmettn Buyukkaya di 1943 de li naveya Swreg, li gund Qerexan ji dayik bye. Ew ji neh xwik birayan, y syemn e. Malbata w ji era Qerxanya ye.

Jiber ku xwendegeh li gund wan nne, Necmettn weka gelek zarokn gund, die mizgeft li ber dest meley gund fr Quran dibe. Mela di dersdana Quran de tdighje ku Necmettn zarokek zrek biedeb e, ji hogirn xwe ztir fr dibe. Ji bav w dixwaze ku w bine dibistan. Bav w j bi ya mela dike Necmettn ji bo xwendin dine gel xal w y ku li Swreg dij. Di sala 1954 de Necmettin bi dereng dest bi xwendin dike d xwendekar e.


Necmettn xwendina serate navn li Swreg di qedne l ji ber ku lse li Swreg nne, v car die Amed li lseya Ziya Gokalp xwendina xwe berdewam dike. Necmettn pit salek ji sebeb xizany nikare perey bo razan xwarin bide lseya Ziya Gokalp mecbur dimne ku dev j berde. Necmettn pit Amed die Aden li w hem dixebite hem j lsey dixwne. Ew dema li Aden dixwne, ef dike, pembo berhev dike, di dermanxaneyek de dixebite herweha salek j di kargehek de bi ev kar dike bi roj j die dibistan. Ew di sala 1965 de lsey diqedne, di mtihana bo zanngeh biser dikeve di Zanngeha stanbul de be Hiqq qezenc dike.

Necmettin bo xwendin die stanbul l xizan li w j dev j bernade mecbr dibe li alyek bixebite li alyek xwendina xwe bidomne. Ew li stanbul di kargeha kabloyan de ji xwe re karek dibne, bi ev dixebite bi roj j die zanngeh. Ev rew heta ji sebeb pirsgirkek navbera karker karmendan de, ji kar t avtin, dom dike.


Saln xwendina li Aden bo Necmettn dibin sebeb naskirina pirsgirkn civak, l saln stanbul dibin destpka bedarbna xebat tkona birxistin. Necmettn di sala 1966 de dibe endam Civaka Xwendekarn Xwendegeha Bilind a Swreg (Siverek Yksek Tahsil Talebe Cemiyeti), Civaka Xwendekaran a Rihay (Urfa Talebe Cemiyeti) Civaka Xwendekarn Fakulteya Hiqq ya stanbul (stanbul Hukuk Fakltesi Talebe Cemiyeti).


Ew di heman sal de dibe endam TP (Turkiye i Prtisi) pit salek j dibe endam FKF Fikir Klpleri Federasyonu). Bi endamtya TP jiyana Necmettn a siyas dest pdike, Necmettn ji endamtya TP ber bi berpirsiyaryn di nava tevgera rizgarxwaz a Kurdistan ve die tkona w brawestan heta 22. 01. 1984 dewam dike.

Necmettn di xebatn xwe yn siyas, name nivsn xwe de ev nav bikar anne: Neco, Selah, Zerdet, Rober, Rober Suwar, Selaheddn Zerdet, Ferman, Bakur Zinar * .

Bi navn Serdil Elya du ken w hene.


Cih Rola Necmettn Buyukkaya di Nava Tevgera Rizgarxwaz de

Necmettn h dema xwendina lsey ji pirsgirk nakokyn civak haydar e, l armanca w ya sereke xwendin e. Di dema xwendina bilind a li stanbul digihje w qenaet ku div ew li hember pirsgirkn hey bdeng nemne, algir be bo areseryek li ser esas heqaniyet xwed helwest be. Sebeb ev e ku Necmettn d hewldann siyas lgerna bo xebata bi rxistin dike armanca xwe ya sereke, di v dem de xwendin bo Necmettn di dereca duyem syem de ye. Ew tdighje ku xebata komelan bo aresery tr nake, meyla xwe dide ser xebata siyas ya bi rxistin.


Necmettn bi br ramann xwe epgir e, dema di nava FKF de ye nz Deniz Gezmi e. Di w bawery de ye ku pirsgirkn civak n di pengya tevgera na karker de dikarin bn areserkirin, bo v yek j dibe endam TP.

Di heman dem de rewenbiryek kurd ji li bajarn mezin n wek stanbul Anqer dest pkirye zilm zordestya dewlet li ser kurdan zde dibe; rayedarn tirk bi gotin daxuyanyn xwe kurdan rmetikand dikin. Rewenbr xwendekarn kurd n li stanbul Anqer j dikevin nava hewldanan li r rbazn xwebirxistinkirin digerin. Di encama van lgernan de, di qada xebata legal demokratk de DDKO (Devrimci Dou Kltr Oca/ Ocaxa and oreger ya Rojhilat) derkete hol.

 

Di navbera saln 1969 - 1971 de li Anqere, stanbul, Amed, Erxen, Farqn, Batman Hezo (Kozlix) ji aly rewenbr, mela xwendekarn kurd ve DDKO tn damezrandin. Necmettn Buyukkaya j li gel grbek ji rewenbr xwendekarn li stanbul dijn di 27 gulana 1969an de DDKOya stanbul dadimezirne dibe serok w.

Xebatn bo damezrandina DDKO avakirina w di pwendyn Necmettn de pvajoyek n vedike. Necmettn d berpirsek tevgera kurd a demokratk e di destpka pwendyn bi tevgera siyas ya Kurdistan de ye. Ew di v dem de bi leheng, eleng dilsozya xwe hem bala dijmin, hem j bala birvebirn tevgera siyas dikne.

 

 

Di 12 adara 1971 de arta tirk bi darbeyek t ser hukm. Li Tirkyey Kurdistana Bakur orf dare t lan kirin li gel hem sazyn siyas demokratk DDKO j tye qedexekirin. Gelek berpirs, damezrner birvebirn w tn zindankirin. Necmettn yek ji wan kesan e ku her roj nav w di radyoy de t xwendin, resmn w li avayyn hukmet, stasyonn trn garajn otobusan t daleqandin.

Mecala mayna Necmettn li Tirkyey Kurdistana Bakur nemab. Di rojnivsn xwe de dibje; ew di 26 hezrana 1971 de derbas Kurdistana Bar bye.

 

 

Necmettn di fadeya xwe ya li gel pols Srye dibje; ew di 10. 07. 1971 de bye endam Part Demokrat Kurdistan li Tirkya . Dsa ew di rojnivsn xwe de dinivisne ku w di heman roj de sonda party xwarye. Di her du belgeyan de ekere dibe ku Necmettn pit derbas Bar dibe, dibe endam PDKa Dr. ivan.

Dema Necmettn li Bar e pirsgirka navbera Dr. ivan Sad El rdaye. Di nava party de; yan di nava her du partyan de gengeyn nexwe derdikevin meydan. Pit demek diyar dibe ku serok PDKa Tirky Sad El hatiye kutin, demeke kin pit kutina w j ji PDKa ku Necmettn j endam w ye sekreter party Dr. ivan (Sad Kirmizitoprak) du endamn buroya siyas bi gumana kutina Sad El tn girtin. Berpirs endamn din n party j bi destra PDKa raq li w dimnin an bi rdana w ji w vediqetin.

 

 

Necmettn di rojnvsn xwe de dibje : Ew heta rewa party bi temam fam bike, bisekine, l ew wek ku di nava hin kesn tesaduf hatine gel hev de ye, tev bigere .

Ew di rojnivsn xwe de dibje ew di 22 sibata 1972 de ji Bamerney li gel Kurdo (Omer etn) Cud (Omer Ozsokmenler) veqetyaye di 26 sibat de gihtye Qamiloy.

 

 

Dema Necmettn li Kurdistana Sry ye, li mala Ekrem Ceml Paa dimne bi rewenbr siyasetmedarn kurd re dikeva nava pwendyan. Necmettn ji alyek dixwaze bo xebata peroj zemnek bo pwendyan ava bike ji alyek j, ji jiyan, xebat tecrubeyn kurdperwern weke Ekrem Ceml Paa, Dr. Nr Drsim tgehan derxne. Agah ev e ku Necmettn, Ekrem Ceml Paa qna kirye da ku ew brannn xwe binivisne nusxeyeke orjinal a brannn w di arva Necmettn a taybet de ye.

 

 

Necmettn di 22 lona 1972 de ji Sry derdikeve die Prag. Ew li Prag j bi kurdn li w dijn pwendyan datne armanca w ev e ku ji Prag derbas Swd bibe. Ew di 06. 10. 1972 de ji Prag ber bi Swd dikeve r li w bo penabery ser li swdyan dide.

Pit ku Necmettn maf penabery werdigre pasaport distne d sekin j re nne. Ew bo biserhevanna tevger rojek li Almanyaya Rojava, ya din li ya Rojhilat, roja din li Sry yan li Lubnan ye. Necmettn li Ewropay bi derdorn siyas, rewenbrn kurd re dikeve nava pwendyan. Ji alyek ve dixwaze byera her du Sedan ron bike ji aly din j dixwaze bi hin hevaln xwe re careka din party reorganze bike.

Necmettn di 02. 04. 1974 de dizvire bo am ji w j derbas Beyrd dibe. Li Beyrd ew, Omer etin , Omer Ozsokmenler , Nazm Balka (Soro) end kesn din bi hev re ne. Ji destnivsn Necmettn diyar dibe ku ew, Omer etn Soro ji bo nivsandina program destra party (partyek) li Lubnan Sry ketina nava hewldanan. Dsa di heman dem de Necmettn j di nav de bo pwendyn netewey navnetewey bi gelek hz partyn pareyn din n Kurdistan yn ereb re hevdtinan pk tnin.

Pit sefern di navbera Ewropa, Srye Lubnan de, ew di sibata sala 1975 de vedigere welat. Li Tirkyey efyek git derketye Necmettn j ber bi efy ketye.

 

 

Necmettn yek ji wan kadroyn sereke ye ku pit vegera ji dervay welat xebatn xwe yn bo biserhevanna tevgera kurd didomne. Di dereceya yek de armanca Necmettn biserhevanna PDK-T a Dr. ivan e. PDK-T di sala 1975 de xwe ji n de organze dike Necmettn j yek ji pewayn v party ye. Necmettn heta ji party vediqete di nava xebatek brawestan de ye.

Di sala 1977 de di navbera Necmettn birvebirn party de nakok dertn, p li van nakokyan nay girtin dibin sebeb ku Necmettn ji party veqete.

Bi qas ji name destnivsn w tye famkirin, sebebn ji party veqetandina Necmettn; tkilyn party bi YNK (Yekt Nitiman Kurdistan) re weyn xebata kadroyn birvebirya party ne. Gazin ddayn Necmettn ev in ku part, sozn xwe li hember YNK bi cih nayne bo v yek j hem prestja party km dibe hem j YNK orea Kurdistana Bar zerarn mezin dibne. Ji aly din Necmettn ji birvebirya party dixwaze ku li gora erk armancn party tevbigerin ne her kes bi qas dikare, l her kes li gor ku pwist e wezfeyan wergire bixebite. Necmettn di v derbar de li danina 04. 01. 1977 de raporek berfireh pk civna Komteya Navend ya party dike. L raman pniyaryn w maqul nayn dtin.

 

 

dayn birvebirya PDK-T j ev in ku Necmettn bi ser xwe sozan dide YNK ji dvla xebatn partya xwe, btir kar YNK dimene hin endam kadroyn party j weke ku biryara party be, mecbr van karan dike.

Pit ku Necmettn ji party vediqete temam bal enerjya xwe bo alkarya YNK bikar tne. Ked xebata Necmettn ji YNK re dibe alkaryek mezin. Di derbaskirina pmergeyan de, di peydakirina alav pdivyn wan de Necmettn roleke taybet dileyze. Ev dibe sebeb ku di derheq w de tawanbaryn wek qaax (miextvan) an j celal bn kirin. Pwendyn Necmettn bi YNK re ewqas xurt in ku dibe sebeb daya ku Necmettn di nava birvebirya YNK de ye.

Hin nameyn w van dayan pitrast dikin. Ew di nameyeke xwe ya di 08.11.1977 de behsa kutina Hesen Xonav dike dinivisne; Ev darbe bo me gelek giran b, ez dikarim bjim ku tevger terpiland .

 

Weke ku Necmettn van dayn derbar xwe de zanibe, di nameyeke xwe ya din de weha dinivisne. Wan xebatn ku tu dizan, ez bi zehmetyn gelek mezin didomnim. Ew xebatn ku ez wan wek xebata sereke bi nav dikim, eht li xebatn min hevaln min n li Kurdistana Tirkyey ku em wan wek xebatn esas bi nav dikin, dide. L ew aiyek mezin be ku em v alkarya pwst red bikin. Ewn ku min rexne dikin r min dikin, an nizanin an j naxwazin bibnin ku d tkona ekdar a di pengya Yekt Nitiman Kurdistan de, by alkarya me tk bie .

 

Necmettn di adara 1978 de tev komek hevaln xwe KAK ( Komeleya Azadya Kurdistan ) didamezirne dibe sekreter w. L hem xebata wan hem j birxistinbna wan teng e, di dereca kadroyan de ye alkarya orea Bar ji wan re armanca sereke ye. Ew pit sala 1980 bala xwe zdetir dide Kurdistana Bakur dikeve nava hewldann avakirina rxistineke n. Di heman dem de di nava xebata yektya siyas de ye. Bi hin kom rxistinn Kurdistana Bakur re dixwaze yektyek pk bne. Li gora agahyan KAK di v dem de t fesihkirin ji dvla w KKP (OK) (Komteya Damezrandin ya Partya Komunst ya Kurdistan) t damezrandin.

L li Bakur ert dijwar bne. Leker hatiye ser hukm, bi hezaran kadroyn oreger welatparz hatine girtin, ewqas wan j welt terikandine. Armanca Necmettn ev e ku ji grb kadroyn ku ji aly deojk nz hev in partyeke n ava bike l bi ser nakeve di roja 15. 04. 1982 de li Amed di mala xwe de tye girtin.

 

 

Hizr Ramann Necmettn

Necmettn bi hizr ramann xwe epgir e, l ew ne ji wan epgiran e ku xwebirxistinkirina kurdan red dike, tkona rizgarxwaz a Kurdistan bi tevgern ep n welatn dagirker ve gir dide. Necmettn, Kurdistan ye ne ten rizagarya pareyek Kurdistan, rizgarya hem pareyn Kurdistan di heman derecey de girng dibne.

Ew di nameyek ku di roja 27. 04. 1976 de ji biray xwe erwan re nivisandiye weha dibje: Tit ku ji me tye xwestin ev e, ku em li ser esasa hevkarya na karker ku berjewendyn w yn esas di rizgarya welat me de ye na gundty bi pengya deolojya Marks Lenn, pk bnin, ertn xwe rast binirxnin di qada siyaset de bingeha hza xwe ya pevan (party) saxlem bikin .

Necmettn di v namey de bi berdewam weha dinivisne: Di dema me de bo serkevtina oren netewey despkirina serhildan hin ertn esas hene:

•  Partyek pevan a proleter bi displnek weka pola

•  Di pengya partya n de bereyeke welatparz

•  Daxwaza hem n, tebeqe hzn netewey bo er li dij mtinger zilm .

Ew di nameyeke xwe ya din de, bernameya ore bi nav dike dinivisne:

Programa me ya mnmm orea demokratk a netewey, ya maksmm j bi naveroka xwe orea sosyalst e. Necmettn di heman namey de behsa arteke oreger a gel j dike.

 

 

Di xussyetn Necmettn n raman hene ku balk in. Yek ev e, ku ew di w bawery de ye, li kjan parey Kurdistan ore dest pbike, div kadroyn pareyn din di xizmeta w de bin a din j hizr li ar pareyn Kurdistan damezirandina partyeke hevbe e.

Necmettn di nameyeke xwe ya ku li roja 17. 01. 1978 hatiye nivisandin de behsa v mijar dike weha dinivisne: Hewldann me yn bo li seranser Kurdistan damezrandina partyeke komunst pevan, dom dikin... Bi v munasebet min hin pwend dann. L div ez destnan bikim ku di hizr partyeke merkez li seranser Kurdistan de, bi ser neketin. Ji ewtya v fikr wdetir ez difikirim ku h z ye ... L d pketinn Kurdistan yn drok v rasty bne rojev, ez di v qenaet de me.

 

Pit Necmettn tdighje ku damezarndina rxisitineke weha neasan e, hewl dide ku li Kurdistana Bakur rxisitineke wek YNK ava bike. Tye zann ku ew li gel Ala Rizgar demeke dirj di nava v hewldan de ye. Ew heta girtina xwe j v hvya xwe diparze.

Di name, destnivs gotarn w de diyar e ku Necmettn hem rdan, byer pketinan bi perspektveke deolojk dinirxne. Pvan terminolojya w ep e bo v yek j hem pozisyona exsyetan hem j cih grb rxisitinn siyas di nava tevgera rizgarxwaz de, bi deolojya na karker dinirxne ne km caran ji sebeb v perspektfa teng, neheqyek raman li derdora xwe dike.

 

Di nameyek ku berya ji PDK-T veqete nivsandye de, derheq birvebirya partya xwe de weha dinivisne: Navbera min hevaln min n zarokn na serdest her die xera dibe. Bi ya min ev ji karektern xwe yn n durtya xwe nan didin. Ev durt, tirsonek opurtinstya wan, her ku ixul cidd dibe, bhtir berbiav dibe.... Her i ew bjin ew marksst in j, na serdest, na serdest e .

Yek ji diyaredeyn ku Necmettn bi perspektfa deolojk li rdanan dinre j, er navbera Yekt Qiyada Miweqet e. Ew ne ten di er li hember baasyan herweha di nakok er Yekt Qiyada Miweqet de j algir Yekty ye helwesta w wek ya kadroyek YNK ye.

Necmettn li ser pirsa; ima tkoneke n? j weha dinivisne: PDK-T DDKD, DHKD (PSKT), ASKDER (KOMAL) her yek ji wan wek rxsitineke sstem bn . D wan nikaribya pirsgirkn KHKH (Tevgera Rizagarxwaz a Gel Kurdistan) areser bikirana nekirin j. Pwist b ku KHKH bibye xwedy rxsitinn tkoer.

Ji aly din Necmettn; bi weyek bsnor fedekar, biryardar, jixwebawer di siyaset de btawz hik b. Ne dr aqila ye ku evan xussyetn w di kar xebatn w yn siyas de bbin sebeb aloz astengyan.

 

 

Necmettn Giringyeke Mezin Daye Ziman Berhevkirina Belgeyan

Bi qas t zann Necmettn bi xwe pirtk nenivisandiye. Sebeb ev e ku w piranya dema xwe bi karn pratk ve derbas kirye. L Necmettn bi gelek sebaban nivisandiye. Mijarn wan hema hema hem siyas, gelek name gotar nivisandiye. W herweha serphatyn xwe nivisandiye kar barn xwe, n hatinn xwe di rojnivsan de nivisandiye. Hin ji gotar, serphat nameyn w, xebata w ya li ser ferhengeke zazak-tirk di pirtka bi nav Kalemimden Sayfalar hatine berhevkirin. Pirtk ji aly biray w erwan ve hatiye amadekirin.

 

W, name, rojnivs, rapor gotarn xwe bi tirk, kurmanc zazak nivisandiye. Ligel gotar, rapor, name serphatyn xwe car caran rok, metelok dyomn kurd (kurmanc/zazak) j berhev kirine.

Necmettn ji bira, dost hevaln xwe dixwaze ku ew fr kurd bibin, bixwnin binivsnin. Ew bi xwe j hewl dide ku kurdya xwe her p ve bibe. Di nameyek bo Mr Kamran Bedirxan de weha dinivisne: Em keek xortek kurd in. Niha li Swd dixwnin. Ji me, ya ke nav w Xendan bi xwe Kurmanc e. xort Neco ye bi xwe Zaz(ay) e. Swreg ye. Em bi xwe li gund mezin bne. Lewra weke gundk be j em bi kurd dipeyivin. L heyf wek diyar e, em nikarin durust xwe binivsnin.

Me bihst ku hun mrn me dibin alkar ji bo zaro(y)n Kurdan ku dixwazin ziman xwe hn bibin. Ger diqede ji bo we ne bar be, prtokn xwe yn li ser ziman li ser edebyata me ji me re bi r kin. Em d zor sipas bikin. Ber her tit me bibornin ku em we diwestnin. L pit ku prtok bighje dest me, em d ji dil can li ser ziman xwe rn bixebitin.....

15. 11. 1974, Swd, Xendan Jamil Neco B.Kaya

Necmettn bi sernivsa Qissebend Zazak-Tirk ji 4000 zdetir peyvn zazak berhev kirine. Dsa hin destnivsn Necmettn hene ku destnan dike ku ew li ser gramera zazak j xebitye.

Necmettn ligel zaravayn kurmanc zazak, soran j dizane hewl daye ziman welat ku li w der dij fr bibe. Dema ew li Swd ye di demek kurt de bi qas karibe dest bi zanngeh bike, fr swd dibe, dsa di her fersend de die kursa ereb xwe fr ereb dike. Necmettn bi qas dikare bixwne binivsne fr ereb j dibe.

 

Necmettn girngyeke taybet daye belgeyn drok j. Dr. Kemal Fuad di pirtka xwe bi nav Kurdistan The First Kurdish Newspaper (Kurdistan, Yekemn Rojnameya Kurd) dinivisne ku Necmettn ev nusxeyn orjnal n Kurdistan berhev kiriye bo li ser bixebite daye w. Dr. Kemal Fuad tev wneyek Necmettn pirtka xwe diwene di pka w de weha dinivisne: Be giyan ehd nemir Necmettn Buyukkaya (Neco) ke ev rojnameya li fewtan rizgar kir bo belavkirin ragihand min.

Necmettn di rojnivisa xwe ya di 15. 09. 1976 de li Ser Kany di v derbar de weha dinivisne: Memdh Selm Beg di 25. 07. 1976 de wefat kiriye... Min xwest kitbxaneya w bikirim. L jina w hinek entqe derket, min ar hezarn sr t da, neda... Min pirtkn party ann li nik smet hitin. Min ew xistine nav anteyek mezin... Ev ante bi rast wek xezneyek ye. Ez m Heleb li vir min Dwana Melay Cizr hema hema bi temam rojnameyn Wcdan, Hurriye, Kurdistan kovara Hetaw Kurd ann .

 

T zann ku Necmettn ji bo orjnala yekemn rojnameya kurd Kurdistan bi dest bixe ye heta Qahrey.

Dsa Necmettn ji bo apkirina serphatyn Dr. Nur Drsim , xanima w Ferde Xan tewq dike soza alkary dide w.

 

 

Necmettn Kurdperwer oregerek Snornenas b

Em ji destnivs, name serphatyn w tdighn ku Necmettn li her ar pareyn Kurdistan geryaye pitevanya tevgera azadxwaz li wan pareyan kirye, bi destkevtyn wan a bye, bo areserkirina pirsgirkn wan ser xwe andiye.

Beek ji nhatn Necmettn di name rojnivsn w de weha hatine destnankirin:

26 gulan 1971: Terka stenbol

28 gulan 1971: Hlwan

26. 06. 1971: Kurdistana Bar, Di

27. 11. 1971: Bamern (Kurdistana Bar)

26 sibat 1972: Qamilo

22 lon1972: Prag

06. 10. 1972: Swd

22. 03. 1974: Almanyaya Rojava

28. 03. 1974: Almanyaya Rojhilat

02. 04. 1974: am

14. 04. 1974: Brd

02. 06. 1974: am

03. 06. 1974: Qamilo

17. 06. 1974: Amd

29. 06. 1974: Berln

06. 10. 1975: am

Payza 1975an: Srye

30. 01. 1975: am

Havna 1976an: am

26. 01. 1976: Brd

26. 02. 1976: am

iriya Pana 1976an: Bakur

30. 04. 1976: am

01. 06. 1976: Qamilo

03. 06. 1976: Amed

04. 06. 1976: Qilaban (Uludere)

11. 06. 1976: Kurdistana Bar

12. 06. 1976: Swreg

26. 06. 1976: am

28. 06. 1976: Qamilo

14. 07. 1976: Drika Hamo

03. 08. 1976: Ser Kany

07. 08. 1976: Bakur

30. 08. 1976: Qilaban (Uludere)

15. 09. 1976: Ser Kany

19. 11. 1976: Sirc

29. 11. 1976: Sr

04. 09. 1977: Kurdistana Bar

25. 04. 1977: Ji Nisbn derbasbna Bakur

03-05 nsana 1977an: Anqere

05. 05. 1977: stanbul

03. 07. 1977: Kurdistana Bar

12. 07. 1977: Gar (Bar)

14. 07. 1977: Bakur

18. 07. 1977: stanbul

23. 09. 1977: am

16. 10. 1977, Gever (Bakur)

27. 10. 1977: Srye

Sibat, 1979: Mehabad (14)

18. 07. 1980: am

Tebax, 1980: Londra

12. 02. 1981: Heleb

27. 06. 1981: am

.............

 

 

15. 04. 1982: Girtgeha Leker ya Amed

Jiyana Necmettn heta girtina w di rya tevgera rizgarxwaz de bi v away dewam dike. Hewcey gotin ye ku ev nhatinn Necmettn hem bo erkn w yn birxisitin ne her yek bo bichanna wezfeyeke girng e ku di nava wan de hevdtinn bi berpirsn rxistinn pareyn din, temsla partya xwe di komcivnn partyn bira dost de, organzekirina derbaskirina alav pmergeyn YNK, organzekirina hevdtinn berpirsn YNK bi rxistinn Kurdistana Bakr e. Necmettn di v dem de bi caran bi sekreter git y YNK Celal Taleban berpirsn YNK sereke n wek Dr. Fad Mahsm, Omer Mistefa El Esker re tye ligel hev.

 

 

Hobyn Necmettn Buyukkaya

Necmettn di jiyana xwe ya taybet de mirovek sosyal e. Ji her n tebeqeyn civak heval dostn w hene. Bi bikan re j bi mezinan re j dide distne. Dsa tye zann ku w qedrek mezin daye zarok malbatn ehdan, heta ji dest w hatye w li wan pirsye alkarya wan kirye.

Hevaln nz w dibjin, Necmettn b makneya xwe ya resman teyba xwe nedi cihek. Wnekiandin, hevpeyvn denggirtina navdar exsyetn kurd hobyn w yn sereke ne. Li gora agahyan di arva w ya taybet de bi hezaran wne hene ku hin ji wan n exsyetn kurd in. Dsa di arva w de hevpeyvnn bi gelek kurdn navdar re hene ku nehatine weandin.

Necmettn ji nivsandin xwendina helbestan j hes dike. Kurtehelbestek w weha ye:

Dewlemend e welat me,

L ro roj wran e... talan e...

Xebatkar in pale gundyn me,

L ro roj taz ne... bir ne...

Jr e gel me, wek hem gelan,

L ro roj gj kirine... b keys xistine....

Hin kasetn w ku di wan de helbest xwendine j hene.

Necmettn ji muzk j hes dike bi taybet li hunermendn wek Mihemed xo, Kaws Axa, M. Arif Cizraw ivan Perwer guhdar kirye. Ewqas ji kilama Bav Fexrya hes kirye ku di gelek sohbetn dost hevalan de bi xwe stryaye.

Dema Necmettn li Swd ye fr danseka swd ya geler dibe, di her ert merc de spor dike hay ji xwarin vexwarina xwe heye.

Necmettn bi bejn bedewya xwe ve j balk e, di ek bergn xwe de hesas e hewl dide xweik li xwe ke. T zann ku hevaltyek w bi derhner navdar Yilmaz Guney re heye. T gotin ku bejnbala w ewqas tesr li Yilmaz kirye ku rojek j re gotiye were di filmeke min de rol wergire. Necmettn bi nazik v teklfa w red dike.

 

Di Girtgeh de Necmettin Buyukkaya

Necmettn di 15 nsana sala 1982 de li Amed t girtin. kenceyn giran l tne kirin l ew li hember dijmin ser natewne. Gelek kes di kencexaney girtgeh de dibin ahid lehengya w.Hin ji wan bersva pirsn min weha didin.

 

 

Zulkuf Ozel : Ez v mrxas kurd di nveka meha nsana 1982 de li girtgeha esker ya Amed, li odayeke lpirsn leqay hev hatin. Em her du j ji doza KP-DDKD hatibn girtin. Dema min w dt pirr metn b. Awir helwesta w biryardar bawermend b. Di her fersend de bi deng xwe, bi jest mmkn xwe, bi girtyan re dikete tkily manewyeta wan bilind dikir. Dest xwe dikir kulm, bilind dikir ji derdora xwe re digot: Xwe sist mekin! Guh nedin kesn din, di berxwe bidin! D ev roj j derbas bibin. A rast ev b ku ev helwesta w tesreke mezin li me dikir. Ez dikarim bjim ku gelek heval bi saya w li ser pya man, zerareke mezin bi saya w r neda.

Kek Necmettn b muxatab kenceyn gelek hov. L ser w her bilind b, devliken b, bi helwesta xwe pirskeran (kencekeran) dn har dikir. Di lpirsn de pirray ji Necmettn navn hevaln w, pwendyn w yn bi rxistinn Kurdistana Bar re, ann birina ekan derbaskirina ji snoran dihate pirsn. Pit 90 roj Necmettn birin qawa 5an, em ji hev veqetyan, l me di mahkem de hevdu didt. Helwesta w ya di mahkem de j cih b, gotina xwe qet venediart tit ku rast bidta, digot.

 

 

Selim urukkaya : Heger ez ne a bim, Necmettn j di 1982 de ann hucreya ku em l diman. Berya ku Necmettn were, cuntaya 12 lon bi zext, gef, ldan kenceyan hewl dab ku me teslm bigre. Di nav me girtyan de du meyl r dabn. Meyla yek digot, em daxwazn eskeran bi cih bnin, ew kence li me nekin. A din j digot; 12 lon bo me ji hol rake hat ser hukm, ji bil qaydeyn normal n girtgeh div li gor tu qaydeyn din tevnegerin.

Em kesn ku li gor qaydeyn ji wan dihate xwestin li qawn xwe man n din j xistin hucreyan. Lgera berxwedaneka n ya pit tkna berxwedana 7 mehan dom kirib, di v dem de dest pdikir. Di rewek weha de Necmettn ann hucreya me. Me rew j re got. Qe teredut nekir got a rast berxwedan e, heri n ser bitewnin zde bibin zext j zde bibin.

Bi v helwesta w min fam kir ku Necmettn ne weka serpkn partyn kurd n ku girt ne. W ev yek di berxwedana sala 1984an ku me w wek er barqat ' binav kirib spat kir. Bguman yek ji pengvann v berxwedan Necmettn Buyukkaya b. Me 2500 girty ranzayn xwe ikandibn wan dabn ber deryan, di dest her yek ji me de ov j heb me xwarin nedixwar, ev yek tam 24 rojan dom kir. Ji bo ku pirsgirk areser nedibn, av her kes li qawa Necmettn b. Necmettn btirs bi deng xwe y bilind talmat dida, ew li pa barqatan serok bihezaran serhildr destbiov b. Necmettn her diqrya, digot: Metirsin! Bi sertewandin careka din w cehennem nejn! Ji dvla jiyaneke brmet, em bikaribin birmeta xwe bimrin !

Barqat rabn, avtin ser qawan, girt birin 'hemam'. W ser netewand, li ser soza xwe ma bi ser ket ku bi erefa xwe bimre.

 

 

Paa Uzun ku demeke dirj ew Necmettn di girtgeh de bi hev re ne, dinivisne ku ji derva peyama xwe pirr nede p, em hewl didin ku bi ryek te bidin berdan ji Necmettn re dihat. Paa bi berdewam dinivisne ku ev peyamn ji derva dihatin li ba Necmettn dibn sebeb dudily l di encam de w tercha xwe bo hest ramann xwe kir weha tevgerya.

 

 

Necmettn Dizanib ku d Ew Bte Kutin

Paa Uzun di pirtka xwe ya bi nav O Bir Da ieiydi de dinivisne:

Necmettn tev Mehmet ener yek ji koordnator berxwedan bye. Ew bi xwe, bi deng xwe biryarn girtyan radigihne hem qawan. Birvebirya girtgeh j bi v yek dizane. Armancek din ya Necmettn j ev e ku kence, ldan byern kutina girtyan, ji dev ahid qurbanyan berhevke wek belge pk mahkem bike. Necmettn pit zehmetyn di v kar de bi ser dikeve belgeyan pk mahkem dike.

Berpirs ewlekary girtgeh efser bi nav Abdullah ku serpel e (yuzba); li pey Necmetn e. Paa dinivisne ku Yuzbai Abdullah ji girtyan herweha ji Necmettn re j gotiye; bo em cil bergn weka hev, li we kin, pwst be em we bikujin j. Necmettn j weha j re dibje: Hn dikarin me bikujin, em bibin ehd ore, d sib zarokn me bi v yek serbilind bin. L zarok we? Ew bi mrkuj kencekarya bavn xwe dilxwe bin?

 

Parzer w Cemt Bilek j dibje:

Rehma xwed l be, Necmettn Buyukkaya di mahkem de rab daxwaza axavtin kir. Got; dibe ku ez di mahkemeyeke din de, ne li jiyan bim. Bira haya we j hebe, her tim min tehdt dikin. Pa d bjin, ji dil , nizanim ji i , protokoln weha sexte bigrin min bikujin. L weka hn dibnin tenduristya min gelek ba e'' . Bi rast j berya mahkemeya pya me hate kutin .

Paa girt dibjin di roja 23. 01. 1984 de ji bo ku bi zor cil bergn weka hev li girtyan bikin wan qefle bi qefle birine hemam snemay. W j dibin hemam. Dema Necmettn dibin, Yuzbai Abdullah cgir w Ali Osman Aydin j li wira ne. Ew ldan kenceyan dare dikin.

Paa Uzun xwe dispre girtyek bi nav . Tekn ji doza Rizgary de girtye ji dev Tekn weha dinivisne: Min bi av xwe dt ku bi daran li ser w dixistin. Derbn kutin li ser w didan. Min dt ku pit derbek li ser w ket, hem la w weka ku elektrk p bigre, ricif, pit w derb nelivya . 18

Necmettn gelek girtyn din dikevin komay, wan radikin qawa nexwean.

Girtyn li v qaw birndar nvrih ne, fam dikin ku rewa Necmettn dijwar e, bo v yek j doza doktorek dikin, l kes di hawara w de nay. Doktorek girt mudaxele dike l d dereng e. Necmettn di 23. 01. 1984 de ehd dikeve.

Kutina Necmettn di apemenya Kurdistan Swd de chek berfireh girt. Li ser w nivs hatin weandin.

Buroya siyas ya YNK li ser kutina w broureke taybet weand ev brour di radyoya Yekty de j hate belavkirin. Dsa YNK bo w afek belav kir.

 

 

Bi av Malbat Hevaln W Necmettn Buyukkaya

  

  Ji bo em Necmettn qenctir nas bikin, min Necmettn ji xanima w Cemle Xan hin hevaln w pirs, wan j weha bersv da.

 

 

Cemle Buyukkaya: Min Necmettn di dema DDKOya Anqer de nas kir. Saln 1970 1971 bn. exsiyeta w gelek tesr li min kirib. Mirovek dirust, binams, bikarekter biryardar b. Li gor cih rew carna rge carna cidd b. Py em heval hev bn, pa j hestn dilny dest p kir. A rast ev b ku min j hes kir. Ev evneke gelek mezin b.

Ez nizanim b ew hevserek (mr) awa b. Em di wan 9 saln ku em bi hev re zewicibn, di zikhev de 9 mehan bi hev re neman. Zewaca me ne wek zewaca nsann din b. Bo v yek ez nikarim bjim ku Necmettn hevserek deal b. Bawerya min ev e ku oregerek ba, nikare bibe hevserek ba, hevserek ba j nikare bibe welatparzek, oregerek deal.

W xwe bi her away bo tkona gel xwe feda kir. Bi qas ku karibe di v ry de bimre, wrek b. Dema ew di zindana Diyarbekir de b ez dim dtina w, ji min re digot: Ji dvla jiyaneke brmet, mirineke birmet tercha min e. Di encam de li ser soza xwe ma.

 

Div em neheqy l nekin ten behsa kulan nekin. Necmettn ji her tit xweik hez dikir, ji ger, xwarin, vexwarin, ji sohbet. Gelek dost hevaln w hebn, heta ji dest w dihat her bi wan re di nava pwendya de b. Ji welat xwe, ji drok kultura welat xwe, ji nsann welat xwe hez dikir. Ji derew, brmet xanet nefret dikir.

Dema ku hate kutin, kea me ya mezin 8 ya bik j 4 sal b. Mixabin nehitin ku wazfeya xwe ya bavit bi cih bne. Sc van zarokan ev b ku zarokn bavek welatparz oreger bn. Zehmet e, em zarokan tbighnin b mirin i ye. Wan qet fam nedikir b ima mirov ji ber ramann xwe tn kutin kence li wan dibe.

Hin hevaln w yn kevn hatibn girtin nav w dabn. Li ser v yek pols min taqb dike evek ew li mal hate girtin.

 

 

brahm Gulu : Heger ez Necmeddn Buyukkaya bi end gotinan tarf bikim, ez dikarim bibjim ku Necmeddn Buyukkaya, leheng, dozkarek Kurdistan b. Li hem ben Kurdistan xebat kirin, ji bona w titek gelek xwezay b. W xwe bes mirov her beeke Kurdistan binav nedikir, l bi and helwest j li w dihat. Profesyonelek tevgera Kurdistan b. Ew bi xwe xwedy riyeke taybet ya xwe b. Mirovek qerardar, azad, otonom, bixwebawer, dirust b. Ew di refa serokn Kurdistan de b. Xwediy baweriyeke xurt b, ji bona baweriya xwe ya kurdit, oregeri, sosyalzm mirin da ber av. Serhik b, bi xwe re, bi heval doza xwe re dirust b. Serhikiya w, carna mirov diikand, l gelek pirs j areser dikirin. Di navbeyna min w de gelek minaqeeyn girng, cidd, hik hatin hol. L ev minaqeeyn di navbeyna me de ez kfxwe dikirim.

 

 

Serphatiyeke Muterek

Serphatiyn me yn muterek gelek in. L xuya ye ku ez bes hebek pk bikim.

Beriya 12 lona 1980 ez Necmeddn Buyukkaya li am bn. Mam Celal j li am b. Mehmed Uzun j ji Swd hatib am. Me wek Ala Rizgariy bi Necmeddn Buyukkaya re, ji bona avayiyeke hevbe ya rxistin xebatek dimeand. Min, Mehmed Uzun Necmeddn, me li ser yektiy du rojan civn pk an. Pniyarn Necmeddn ji bona me realst rasyonal nedihatin pejirandin. L dsa j, ji bona ku em gav bavjin me biryar da ku gor pniyarn Kek Necmeddn xebat bimenin konferanseke hevbe ya ku piral bedar bibin, amade bikin. L me dizan ku ew pniyarn Necmeddn pkann zehmet e ev pniyaran d me dereng bixin.

 

 

Pit re me biryar da ku em Mam Celal bibnin. Em n cem Mam Celal. W ji me pirsya, me j cih cih bersv da, brrayn xwe me ann ser zimn. Mam Celal pit axiftina me piek rawestiya bi ken got: Gor brrayn min pniyar riya Kek Necmeddn Delal ne di cih de ne. L ba e ku we biryareke miterek daye. Ez ba dizanim ku biray min dimil Necmeddn serhik e. Serhikiya w ji dimilitiya w t. L bes ew j ney. Hn dizanin, xonaviyan kurmancan yek textn wan km in, dimiliyan du textn wan km in: Kek Necmeddn s textn w km in.

 

 

Pit ev heneka Mam Celal em bi hev re bi deqqeyan keniyan. Helbet Necmeddn dsa j dev ji riya xwe berneda.

 

 

Ziya Avci : Ew sifetn ji bo hem ehdn Kurdistan ku tn bikarann, Necmeddn hemiyan heq kirine hn zdetir j. Belk bi gotineke hinek mehell be j, l ez dibjm: Xwez ji mr heft xweziyan re ro Necmeddn sax bya. Ji bo i? Ji bo ku ew kadroyek b. Di welatn wek yn me de, kadroyek 30-40 salan ancax dibe dikemile. Mltan gelek in. Mebesta min ji v, qmetnedan an bikdtina miltanan nn e. Bel, by ez v vekim, ez bawer im d b fehimkirin.

Ez hvdar im, di demeke nzk de, ne ten di v war de, di gelek warn ku ez ahid wan n drok me de, ez wezfeya ku dikeve ser miln xwe bicih bnim. Ji ber ku ev meslyetek e, mecbryetek e deyneke di sty me de.

 

 

Sat Aydogmu : Bi qenaeta min xussyeta her berbiav ya Necmettn, dilr mrxasya w b w v xussyeta xwe bi tgehek oreger dixist xizmeta millet xwe.

Min Necmettn di sala 1969 de wek miltanek ku 24 saetn xwe dida tkon nas kir. Di saln em bi hev re xebitn saln pit wan, heta roja di zindana Amed de hate ehdkirin, Necmettn v profesyonelya xwe domand.

W ji birvebirya partya ku end sal pit Dr. ivan hevaln xwe di encama w byera trajedk de ehd bn, ji n ve hat damezrandin, j profesyonelyek weha xwest. W v mijar di her civna ku ez j amade bm, wek pirsek bingeh, an rojev. Bi ya w by ku hin birvebern party n sereke, bibin profesyonel, ew nikaribin bighjin tgeha karibe tkona rizgarya netewey civak bimenin, ew nikaribin rskan bidin ber xwe bighjin mj weya jiyan ku d v tkon bi ser bixe. Her i veqetandina Necmettn ji partya w ya ku di damezrandina w de taynker b, wek pwendyn bi YNK tn binavkirin j, di esl xwe de ev titn jorn bn.

Xwebirxsitinkirina pit Dr. ivan ne wek ku t zann, l di esl xwe de bi saya Necmettn pk hat. Ji bo ku Necmettn zde alak b ji rskan nedirevya; ji hla madd manev gelek rmet derxist hol. L bi operasyonek bzerar' bi asan ji party hate bidrxistin. Hewldann Necmettn n siyas n pay ji a py btir biserneket ne. Bi qenaeta min li gel xussyetn w n ern, ev j qisr kmasyn w bn.

Hin mnakn ji jyana w dema em agahyn di pirtka bi nav Kalemimden Sayfalar dixwnin zelaltir tdigihjin, b awa Necmettn miltanek btirs b awa ji rskan nedirevya. L di heman dem de ev diyardeyn b ima w nikarib derdora xwe profesyonel bike j dertn hol. Enerj rskwergirtina w ewqas di dereceyek bilind de ye ku ji kesek din re karek nahle. Dema em Kalemimden Sayfalar dixwnin, em dibnin ku chek ku li pareyn Kurdistan ew nebe nema ye, exsyet an siyasetmedarek ku w exsen an xiyaben nas nekirye nne.

Di sala 1976an de b, ji sebeb byerek ji me re du alav' lazim bn. Ew li Swreg b me bi telefon j xwest ku ew ji me re tedarik bike. Necmettn pit du seatan by ku ji kes alkar bixwaze, tev alavan' hate Diyarbekir.

Pwendyn me n bi YNK re ku ji sala 1975 dest p kiribn di sala 1977 de bi daw bibn, t zann ku bi hezaran pmergeyn YNK alavn wan ji aly me dihatin derbas kirin. Organzatorn van derbaskirinan Necmettn b. L ew ne ten organzator, dema pewist dib, bi xwe hemalya v kar j dikir.

Bi qas t bra min di sala 1976 de b. Ji pmergeyn YNK ku dixwestin derbas Bar bibin, alav' lazim bn. Alavn wan li hla Colemrg bn divya bihata ann. Necmettn li gel lidijderketina komteya herm ya party, bi ser xwe alavan li romorka traktorek dike ew j li ser, alavan ji pmeregeyan re dibe.

Necmettn v helwest tempoya xwe heta roja daw j domand. Pratka w ya miltan oreger bo doza netewey b sebeb gelek qezencan. L ne ten w bedla xebatn xwe bi jiyana xwe da. Herweha d bav w, ken w, dayka w, hem malbata w j ew bedl da ji v yek haydar b li ber diket.

Millet kurd v leheng xwe heta bi heta ji br neke w bi giram bibr bne.

Tbin:Ev gotar di Kovara BR hejmara havna 2007an de hatiye belevkirin , ji sebeb salvegera ehadeta w em v gotara derbar jiyana Necmeddn de diwenin.

 

Buyukkaya, Necmettn, Kalemimden Sayfalar , Weanxaneya APEC-TRYCK, 1992 Swd, r. 140

Buyukkaya, Necmettn, Kalemimden Sayfalar , Weanxaneya APEC-TRYCK, 1992 Swd, r. 140

Buyukkaya, Necmettn, Kalemimden Sayfalar , Weanxaneya APEC-TRYCK, 1992 Swd, r. 141

Buyukkaya, Necmettn, Kalemimden Sayfalar , Weanxaneya APEC-TRYCK, 1992 Swd, r. 147

* Li gora agahyn sa Tekn di zindan de li gel w bye, jli w j re Zinar gotine

Buyukkaya, Necmettn, Kalemimden Sayfalar , Weanxaneya APEC-TRYCK, 1992 Swd, r. 59

Buyukkaya, Necmettn, Kalemimden Sayfalar , Weanxaneya APEC-TRYCK, 1992 Swd, r. 75

Buyukkaya, Necmettn, Kalemimden Sayfalar ; Weanxaneya APEC-TRYCK, 1992 Swd, r. 41

Buyukkaya, Necmettn, Kalemimden Sayfalar , Weanxaneya APEC-TRYCK, 1992 Swd, r. 42

Buyukkaya, Necmettn, Kalemimden Sayfalar , Weanxaneya APEC-TRYCK, 1992 Swd, r. 72

Buyukkaya, Necmettn, Kalemimden Sayfalar , Weanxaneya APEC-TRYCK, 1992 Swd, r. 54

Buyukkaya, Necmettn, Kalemimden Sayfalar , Weanxaneya APEC-TRYCK, 1992 Swd, r. 312

Buyukkaya, Necmettn, Kalemimden Sayfalar , Weanxaneya APEC-TRYCK, 1992 Swd, r. 30

Fuad, Dr. Kemal, The First Kurdish Newspaper, 1998 Sulaimaniye

Buyukkaya, Necmettn, Kalemimden Sayfalar , Weanxaneya APEC-TRYCK,1992 Swd, r. 233

Uzun, Paa, O Bir Da ieiydi, Weanxaneya APEC-TRYCK, 1990 Swd, r. 91-92

Uzun, Paa, O Bir Dag ieiydi , Weanxaneya APEC-TRYCK, 1990 Swd, r. 120

Maviolu, Erturul, Radikal , Rojnameya Rojane, stanbul, hejmara 10.10. 2003

18 Uzun, Paa, O Bir Dag ieiydi, Weanxaneya APEC-TRYCK, 1990 Swd, r. 123