Ariv

Di siyaseta Kurdan de birneke kr:
Ji yn xwe re r, ji yn xelk re kevok

Munaqee helwestn di derbar hilbijartinan de, ku hn j bi awayn cuda cuda berdewam in, di gel gelek titn din n balk, helwesteke ku ji bo civata me ne n ye, l nana birneke me ya kr e, carek din bi awayeke ekere nan didin. i ye ev helwest?

 

***

Di gel ku rexneyn giran li hember hevd hatibn kirin j, ji helwestn part dezgehn din n Kurdan mirov dikarib bibne ku ew di aroweyeke maql de dikaribn bi DTP re (Demokratik Toplum Partisi Partiya Civaka Demokratk) hevkariyeke fireh pk baniya. Di hin daxuyaniyn ber yn berpirsiyarn DTP j de dihat ziman ku ew d hewl bidin ku hevkariyeke fireh b pk ann. L ew neb DTP bi hin part grubn ep n Tirkan re hevkar pk an. Di esl xwe de ew ne hevkariyeke wekhev e, chdayina DTP ya ji bo hin kesn ku dostaniya wan bi DTP re heye. Ew helwest ji bo tradisyona DTP ne n b. Di encam de DTP biryar da ku bi namzedn serbixwe bedar hilbijartinan bibe di lsteya xwe de wek prensb cih da kadroyn xwe yn nz xwe. Hin kesayetiyn Kurd n ku bi DTP re bi mesafe bn ji bo namzediy ser li DTP dan ku bikevin lsteyn w, l ew dest vala man.

 

***

Di v pvajoy de Aysel Tugluk di nivseke xwe de methiyeyan ji bo Mustafa Kemal rz kir bi awayek git rojev da galkirin. Ew methiyeyn Tugluk ne n bn di fade nivsn Abdullah Ocalan de j hebn. Pir balk e, hin aliyan Kurdan weke ku titeke n be, dest bi nebaiyn Tugluk, Mustafa Kemal yn hember Kurdan, prozbna doza Kurd Kurdistan kirin. Nizanim, bala end kesan kiandiye, ew ben ku di derbar baiyn Mustafa Kemal de ne, ne ben normal n nivsa w ne. Wek pne bi carek derdikevin p. Ji bo fmkirina van titan he pwist e ku mirov nebaiya Tugluk heta zaroktiya w j bibe. Senaryo dikarin pir bin, l talimatn ji Imraliy /yan j hin girdann nediyar n ku di pvajoya Imraliy de hatine pk ann bi awayek siya xwe dixin ser hin titan htimaln her bi qewet in. Her end htimaleke zef be j, ew dikare mnakeke yelahitiya (guzar) ji xwe be j. Wexta mirov li diroka Kurdan binre, mnakn yelahtiyn weha hene.

 

***

Ji ber sebebn weha yn di derbar hilbijartinan de rexnekirina helwestn DTP bi heq b ew heq bi awayn cuda cuda t bikarann. L di rexne helwestn bi van girday de hinek tit hene ku bala mirov rasterast diknin. Hinek ji ber ku DTP nexwest bi der dorn Kurdan re hevkariye bike, hinek ji ber nivsa Tugluk, hinek ji ber dijtiya xwe ya bi stikrar a li hember der dorn PKK ekere tinin ziman ku div mirov deng nede namzedn bi ser DTP. Hinekn din helwesta Tugluk yn wek w rexne dikin dibjin div mirov pitgiriya namzedn Kurd n welatperwer bike ku di vir de zelal nakin ku gelo di nav van de namzedn DTP yn ne wek/e Tugluk hene yan ne. Di siyaseta Kurdan de ew taktk ne n ye. Beek ji Kurdan j ekerey pistgiriya xwe ya ji bo partiya Tayip Erdogan, AKP (Adalet ve Kalkinma Partisi) tnin ziman. Yek ji sebebn bingehn n pitgiriya ji bo AKP, dijberiya w ya bi serokatiya ordiy re t nandan.

 

***

Hin titn bingehn ku di rewn weha de div bi hesasiyet li ser wan b sekinandin, di hengemeya munaqeeyan de wenda dibin. ima Kurd d nikaribin Ahmet Turk, Osman Ozcelik, Hatip Dicle (namzediya w ji aliy dezgeha bilind a TC ve hate redkirin), Hamit Geylani namzedn din n ku bi ser DTP ne ji aliyn xwe bi awayn cuda xizmeta doza Kurdan dikin, ji Aysel Tugluk cuda bikin? ima Kurd wek sembolk be j, nikarin hedef bik bikin helwest li hember Tugluk deynin? Ma d ne bersiveke her ba be, wexta Tugluk li Diyarbekir ji hemyan kmtr dengan bigre? ima li hember mirovek wek Akin Birdal, ku heta nuha li hember dewlet ser dananiye, ji ber Tirkbna w hewqas rexne? Gotina ew ne Diyarbekir ye rast e, l ma i bye yek wek w ku li hember dewlet ji hin Kurdn ku carnan di piyaseya siyaset de xwe nan didin, l wexta demn zor tn bi carek wenda dibin, zdetir xwed prensb bye li Diyarbekir namzed be? Namzedbn cih ji dayikbn her dem wek hev nebye. Orhan Miroglu li Mersin namzed e, A.Melik Firat di hilbijartinn din de li Diyarbekir namzed b. Titn weha ne ten li Tirkiyey Kurdistan, herweha li welatn din j dibin. Pir caran potansiyela dengan t fikirandin. Titek balk j ew e ku yn ku zdetir parastvaniya AKP dikin, ne ten li hember Tugluk, herweha li hember DTP tevay mirovn wek Akin Birdal taybet, tujtir in.

 

***

Rexneyn giran li DTP berpirsiyarn w kirin titek e, l ger deng d b dayin, div mirov ji xwe bipirse ma gelo Ahmet Turk ji Mrdn derkeve ba e, yan j namzedn AKP, CHP yan j yn DP derkevin ba in? Ji Srt Osman Ozcelik derveke ba e, yan j yn partiyn din derkevin ba in? Mirov dikare v lstey dirj bike. L div Kurd van titan munaqee bikin wexta pwist be div bikaribin mezinahiy bi xwe, li hember yn xwe nan bidin. Belk helwesteke weha d bikaribe ro DTP yan j sibe aliyeke din ku di ewtiyan de srar bike, bixe erm. Ma ne kmasiya helwestn weha ye ku carnan weha dibe ku part grubn Kurdan serokatiya hevdu qebl nakin, l ji muxtarek dewletn serdest re ser datnn ji dev wan hingiv diherike? Ma hema piraniya hevpeyivnn ku kovara Aksiyon bi hin kesayetiyn Kurd re kirne binrin. Di piraniya wan de muheqeq rojnamevan kovar gotinek bi hin kesan daye gotin ku, mirov wek Kurdek welatperwer j erm dike. Ma ne ew e ku gotinn wek birz Burkay, birz El, birz Ocalan (ber girtina w j) di hin der dorn cuda de dibin sebebn munaqeeyan, l birz Ozal, birz Yilmaz, birz Ciller nabin sebebn munaqeeyn weha?

 

***

Ji ber sebebn cuda, ji dervay DTP namzedn belk ku bikaribin alternatf bin derneketin. Du wir de her al dikare kuma xwe deyne ber xwe bifikire. Bi hebna pitgiriya hezaran quret pozbilind kirin, bi ewtiyn xelk rabn rnitin ne marfet e, marifet ew e ku tu bikarib maql b li gor hza xwe bikarib gavan bavj. D pir bi mane b ya ku hema ten li Diyarbekir Ayseleke ne Tugluk, Ayseleke bi doza Kurd re girday derketa li herma Tugluk bibya namzed. L ew neb. ima? Ma ne sebebn weha ne ku bi salan titn xwe ba di civnan de t munaqeekrin, l wexta d gav b avtin nrnn Kurd Kurdistan li ser kaxiz dimnin ji ber w yek ji enflasyona alternatfan tu alternatfeke p l vekir dernakeve?

 

***

Gelek sebebn tarix, siyas civak hene ku Kurd ber xwe nedin parlamentoya Anqer wexta pwist be, w boykot j bikin. Taybet j sonda parlamenteriy astenga her mezin e ji bo Kurdan kesn ku di pirsa Kurd Kurdistan de xwediy da ne div tu car v sond sondn weha nexwnin. Yn ku ji ber sebebn weha parastvaniya boykot dikin, htirama min ji bo wan heye sebebn wan bi heq in. L civat ne ten ji mirovn weha pk t. Ji ber v yek ger, wek van hiljijartinn nuha, meyla geler bi ser dengdayin be di gel pirsa prensb ya sondxwarin j hin kes dixwazin herin parlamentoy, di vir de mirov dikare hewl bide ku ji rewa hey batirn fde werbigre.

 

Di vir de hin r hene ku di pirsa sond de j dikarin bibin gav ji bo muneqeeyan. Wek mnak away sondxwendina Leyla Zanay, di riya ikandina tabyan de helwesteke sembolk b, l bi mane b. Di aroweyeke weha de li gor baweriya min, helwesta batirn ew e ku mirov ji aliyek dikare sstema mtingehkariya TC ya li Kurdistan bne ziman, ji aliyek din j, bey Aysel Tugluk, pistgiriya namzedn DTP j t de namzedn serbixwe yn ku d bi awayn xwe yn cuda, ku ne pwist e ku bi her away bi dil me bin j, xizmeta doza Kurd bikin, bike. Cihn ku namzedn weha yn serbixwe tunebin, w gav li cih ku namzedn AKP di pirsa Kurdan de xwediyn helwestn dostane ne, mirov dikare li hember partiyn din n Tirkan pitgir bide namzedn AKP yn weha. Ew ne ji v yek ye ku AKP dikare di pirsa Kurdan de riya areseriya demokratk adil veke, ji bo v yek ye ku AKP li hember generalan mexdr e, ji bo ku dijtiya w ya bi generalan re dikare riya ikandina hin tabyn dewleta TC veke. Li gor baweriya min di hin deman de li hember generalan pitgiriya AKP kirin, div s nexe ser w rastiy ku problema AKP ya bi generalan re, ne ji bo pirsa Kurdan an j ji bo civateke demokrat azad e.

 

unk tecrbeyn tarx nan didin ku, wexta nrna ummetty cih xwe ba bike, dikare sstemeke cebert bi awayek din deyne ku bibe wek deolojiya resm ya royin, l dibe ku ne bi nav Kemalzm; bi nav ummet, biratiya misilmanan her wek din.

 

***

Nizanim min qesda xwe ba an ziman an na, l armanc ew e ku di na ku em ji yn xwe re r, ji yn xelk re kevok bin, div ber her tit em bikaribin titan pke hevdu bikin. Mezinah di vir de ye, ne di hesd pozbilindiy de ye. Li gor baweriya min di helwestn li ser karbarn part rxistinan de helwestn weha girng in. Ba div tu car di hengemeya ewtiyan de wenda nebin, l ba div tu car r li hember rexnekirina ewtiyan j negrin. Ew helwest li hember kesan j div veha be. Baiyn mirovan ne di nexwe nan de, herweha di dema jiyandina byeran de j div bn ziman. Ocalan li mraliy bi gotinn k dike, bila bike, ima em d di gel rexneyn xwe wexta pwist be pesn mirovn ku ji ber hin sebeban li hember xeta Imraliy dernakevin, l dsa ji di siyaseta rojane de, di belediyan de, di warn din n civak de bi kirinn xwe xizmeta mirovn Kurd dikin, a doza Kurd dikin, nedin? Wek mnak Hatip Dicle Leyla Zana di gel hin ewt kmasiyn xwe j, ji bo doza Kurdan bedel dane hn j bi riyn xwe xizmeta v doz dikin. Div hin girdann wan n siyas s nexe ser xebata wan a kurdperweriy. Ew mnak pir in.

 

Li gor baweriya min di siyaseta Kurdan de, helwesteke weha, bey taktikan li ser hevdu biceribnin, dikare zemna birxistinbyina dervay der dorn PKK j xurtir bike; dikare der dorn PKK j di derbar hesasiyetn netewey welatperweriy de carek din bide fikirandin. Wexta em kultureke siyas ku ba nebaiyan ji hev cuda nake pk bnn her al bi argumentn xwe ten ewt kmasiyn aliyn din derxne p, dikare roj were ku, ji ber bpvaniya siyaseta ezt hesd, mirovn wek Kamuran Inan, Hikmet etin yn wek wan ku jiyana wan di xizmeta TC de ye bibin xalis muxlis li ser pirzeya hey ku bi hsir xwna kurdperweran hatiye heta ro, rnin. Ev nay w maney ku div dijminatiya mirovn wek Inan etin b kirin, l di vr de div welatperwern Kurdan xwediyn hin xetn sor bin. Ji ber v yek, li gor baweriya min civata me ya royin pwist bi siyaseteke weha ku di gel ewt kmasiyan j xwed li baiyn n yn xwe derdikeve heye, ne bi siyaseta eztiya hik ku dawiya daw dikare li ser hiktiya xwe rne.

 

Stockholm, 15.07.2007