Siud Kiki

Ariv

DDKD'yiyan j got, tirk'

Li Diyarbekir di dud v meh de civna DDKD'yiyan b. Pit 26 salan hema hema ji her devern Kurdistan bajarn Tirkiy gelek nsann navoser li otla Klass civiyan. Gelek ji wan ewil hevd nasnekirin; l pit demek bi pirsn meraq, hevaln xwe y ku ji bo mucadela welatek, xwe dabn mirin, nas kirin. Ew manzarana, kir ku hsir tkeve avn wan; ji ruyn wan ken gir bi hev re dibariya. Nz dused kes bedar civn bb. Di civn de i biryar hatin stendin, di roj pj de w ji raya Kurdan ya chan re ekere bibe. K i got, qala i kir, ew j bi deklarasyonek w b belav kirin.

 

Ya muhm ku ez bi xwe j aciz bm hin kesn din j bal kiandin ser v tit, meseleya ziman civn b. Gava mirov bide ber hev, helbet civandina ewend nsanan muhmtir e belk; feqet li gelek devern diny, civnn wer dibin. Wek mnak li eskeriy ya j li mekteb hinek nsanan demek bi hev re jiyane pit end salan radibin civnek dikin ji bo hevd dtin demn ku bi hev re buhurandine ji br nekin, wan rojan bnin bra hev, civnn wer lidar dixin. Armanca v civn ne ev b; feqet div miletn ku wek kurdan hsr di civnn wer de di qada diny de xwed prensban bin. Ev prensbana ne pir, du-s hebin: wek milet doza kurdbn mafn w peyivandina ziman netew, yan kurd. Ji vana Kurdbn heb l maalesef kurd ne di cih xwe y esl de b. Ew wek zimanek hindikayiyan-eqaliyetan b. car li vir div mirov hinek qala hereketa DDKD', qas me xwendiye bihstiye, bike.

 

Efsaneya DDKD

Li Bakur Kurdistan pit ikestina s heytan ya Drsim, end hereketn exs ya j rxistin yn qels xar, heta bi saln st hefty, hereketa Kurdistan li gor pareyn din, km b. Nifn di emr me de dizanin ku di saln hefty de mezinbna rayeka kurd pjdeneka netew bbe, rolek mezin y tevgirdana oregern Demoqrat e. Girseya wan bi dehhezaran b; kadroyn ku wan bi rxistin, hn j pkiy ji hereketa Kurd (!) ya niha j dikin; l ew kes niha ji koka xwe bi dr ne li ser xeta Kurdistan nin, ev j babeta munaqeek din e.

 

Efsaneya DDKD' her iqas ji aliy nifn niha nay zann xr guneh v j di situy xwediy xwe de be; mirov li civna Diyarbekr dinere belk j nirxandinek ne rast derkeve ort; feqet ne wek w nav xwe y efsanew b. Ferqa w hereketa ku niha li Kurdistan ji hla zimn ve eyn b: ziman herdyan j tirk b. her iqas z be j, dibjin titek awa destp dike, wer j dewam dike. Ji ber v yek tit ku ez l ahid bm, ev e: DDKD'yiyan j got, tirk' .

 

Heger ro DDKD'y wek gelek siyasetn kurdan yn din bi niyeta ku dibjin di siyaseta Kurdistan de valahiyek heye ew derdikevin meydan, bila li qisr nenerin, wan j wek PKK'yiyan titek ji siyaseta Kurdistan tarxa tirkan fam nekiriye. Ji bo ku qeneetek ji mirov re bibe, div mirov li siyaseta rayedarn tirkan ronakbr berpirsirarn dewlet ya li hember kurdan dimenin, binere. Ew dibjin welat kurdan ji aliy tirkan de nehatiye xalkirin-dagirkirin, ziman wan ji end bjeyn zimann biyan hatiye ser hev tra edebiyat, zann danna bi rvena saziyn dewlet civak nake. De werin em v fikra tirkan muqayese bikin. Hereketa Kurdan (!) ya her mezin PKK ye. Ji ziman gerlayn iy bigrin heta bi navendn and, ziman sereke kjan e? Helbet tirk ye. Ji civnn gelek hereketn kurdan, nemaze ya her dawn ya DDKD' ku gelek ji van n bi tirk dipeyivin xwe wek kurdn her super welatparz nan didin, binerin b ziman civn kjan e? Ew j tirk ye. Hela em qala gelek nivskarn steyn web yn kurdan ku bi ziman tirkan xwe ji wan re arz-i endam dikin, nakin. car xwe txin na yek biyan bifikirin; tirk rastiy dibjin yan kurd di daxwaziyn xwe de cid ne?

 

Heger em bn ser meseleya kurdan tirkan, em bibnin ku di zeman Osmaniyan de ji ber ku dn yek b slam b, kurdn me xwe ji tirkan cih nedidt. ro j ku em bi ziman wan bipeyivin w ferqiyeta me y ziman j nemne. Ha kurdek bi tirk heyata xwe dame kir li kolanek Diyarbekir ha erkezek, lazek ya j erebek li bajarek tirkiy...

 

Di civna DDKD' de hinek derketin bi w tirkiya xwe y Carbekir ya ikest- qiriq, wek ku girara germ di dev wan de be, qala siyaseta Kurdan kirin. Wek exs ez li ber kurdtiya xwe ketim, mirovek ku zimanek -i ziman be ferq nake- nizanibe bipeyive, w ji fikriyata w nsan i derkeve? Li civn yek di ber xwe de titek got ev bi yn dor ecb hat, ji ber w ez dixwazim neqil bikim. W digot, ez bi kurd nizanim, ji ber w yek titn ku bi kurd tn gotin ez ji wan fam nakim hela titn ku bi tirk tn gotin, ji ber tirkiya ikest daqurtandina herf kelmeyan, ez ji wan j h fam nakim.' car ev komed ye yan tirajed ye yan j herd ye. Hn dizanin ev i ye? Ev Carbekir ye helbet ne kurd ye. end xortn xwn germ derketin ser dik bi gotinn tj qala doza kurdt kirin; feqet ziman wan j tirk b. mirov w awa ji gotin projeyn wer bawer bike! Hn dikarin bibjin, kes bi kurd nepeyiv?' bel feqet tirk zora kurd bir, zihniyeta tirkbn zora kurd bir. Yek derket got ez bi kurd xwe dikarim bipeyivim; l meseleyn Siyaseta Bilind' bi kurd ez nikarim bnim zimn'. Yek j got, v car j hema ez bi tirk bipeyim, xwed hez bike bi soz careka din ez hewl bidim bi kurd bipeyivim.' Wek kesn ku dibjin ez v car j cixarak vxim bi erefa biratiy yan j bi erefa Kurdistan ez hew cixar, v ziqm venaxum'. erefa biratiy j ya Kurdistan j wer gelek car li ser av hatiye nivsandin helbet ew wenda bye. car werin bibjin tirk di fikra xwe de rast in yan j kurd? Biraderek xar, kes tiraz nekir ya j ji newrbn xwe bikin rrek. Pit van gotinan kurd dikarin dia bikin ku ziman wan dikare bibe y edebiyat hwd. Pirs ev e: Kurdistan ji aliy tirkan ve gelo hatiye xalkirin? Gava hatiba xalkirin w radak, tewrek mill li hember her cre saz ziman dewleta xal nehata dann!? Hn dikarin bi van hereket, bi van bprensban zarokek j kna bikin? Heger welatek hatibe xalkirin, div xretek bi oreger, ronakbr, demokrat, axa, feqr nsann ji rze re hebe. Ew awa ziman kurd qedexe dikin, div di civnn wer bi dia de ziman sereke ne y serdestan dijminan be, kurd be!.

 

Siyaseta Kurdan Kurdistan div i be?

Welatek bi salan di bin hukm mparatoriyek de mabe; ji her al ve xwe p ve girdabe pit w j di dema cumhuriyet de hatibe xapandin, ro j bi metodn modern bi saya hereketa kurdan (!) ji hal de hatibe xistin; bare, bhiqq, bziman brade mabe; w awa ji oregern Demokrat ya j ji hereketek wek w bawer bike? Ferqa v hereket yn din i ye? Siyaseta kurd du kelme ye: wek milet kurdbn mafn netew helbet exsiyet, ew j ber ber ziman netew yan Kurd ye. Gava hn bi zimann dijmin xwe bipeyivin, heyran dijmin xwe ziman wan bin zarokn we j bi tirk bipeyive, gelo hn doza i dikin w nsan ji kjan siyaseta we bawer bike? Pit bst e salan tu hatibe tu dibje ez li d v seet hn kurd bibim, li qisr nenere, her mala xwe rn. Kes ji te bawer nake ma w ji te re nebjin di van bst e salan de te pvaz dida hev, te i dikir? Mirov bi awayek bast li dora xwe binere, w bibne ku yek biyan di nav end mehan de hn peyivandina kurd bye: l werin l binerin kurdn me di xwe re nabnin v ziman ku ji ber w tn kutin, naelimin.

 

Di civn de rewek din balk heb; siyasetmedarek kurd ku ji xwe razb xwed j razbe peyva xwe bi kurdiyek fesh xweik kir; l hn nizane b elfaba kurd awa t nivsandin. Li ser kaxet gava min nivsa w dt, wek zarokek ku nuh dest bi dibistana seretay kiribe, elfabe bi w ikl bikartan. car mirov xweziya xwe bi Celadet nne, w bi k bne. ar herfn ku ferqa wan ji ya tirk hene, l ji mirov re dibe wek serbarek, taqet nay wan nsanan ku rojek yek biyan ji wan re bibje, di elfabeya we de end herf hene?' gelo ew wek ronakbrek (!), welatparzek (!) i cewab bide? Dikare ji xwe re mazeret bike bibje, Van gawirbavn dagirkeran nehitin em hn ar herfn cih bibin bimre kolonyalzm bij serxwebn!'

 

Dsa j civn hviyek dide mirov ji bo rojn p. Doza mill, di eyn wext zeman de nadek e li hember dijmin. Prensbn mirov dibin yn miletek ronakbr welatparz j div pkiya van prensban bikin. Ziman kurd ne ten y peyv ye, li dora xwe binerin bifikirin. Ji Misra qedm heta bi Xorasan, Qafqasyay, deta Konya heta bi Haymanay gelek devern Kurdistan diny, hn herin van deran bi Kurmanc hn dikarin tkiliy bi hev re dnin. Di v esra teknolojiy de ziman dewletek hewqas belav nabe, l ziman Kurd awa wer belav bye gelo ev kesn ku di axaftina tirk de israr dikin rojek li ser v meseley fikirne yan bi serbilind pesn v byer daye dora xwe!?

 

Tevgera oregern Demokrat, wek damarek siyas ya Kurdistan hn heye div li ser v bermahiy nsan hesaban bikin. Ronakbrn miletan wan iyar dikin, fikra siyas belav dikin; l yn welatan ava dikin saziyn siyas ne.

Ji n ve hatin ya j iyarbna tevgera DDKD'yiyan ji bo fikra Kurdistan Kurdistan bi xr be!

 

04-09-2006