Siddq Bozarslan

Hilbijartina Tirkyey du r jibo Kurdan

 

 

Li Tirkyey di 22 y Temz de d hilbijartina git bibe Meclisa Tirkyyey xwe n bike. Wek t zann di derbar hilbijartina serokkomar n de lihevhatinek di navbeyna partya hukmat partyn muxalefet de neb Meclisa Tirkyey nikarib serokkomar n hilbijre ji ber w yek ye ku hilbijartina git d end meh zutir be.

 

Pit v hewildan Meclisa Tirk end carn din civnan pkann di hin warn cuda de biryaran sitandin. Van biryarn meclis ger ji aly serokkomar ve were mzakirin, d ew bibin qeth qann. Biryarek di derbar hilbijartina serokkomar de ye ku dibje bila serokkomar ji aly gel ve were hilbijartin. Biryarek din di derbar namzetn serbixwe de ye ku dibje lsteya wan j digel lsteyn partyan de li ser yek kaxezek d were amadekirin. Li gor Sazya Hilbijartin ya Bilind, ji nha ve dirjya kaxez lstey 80 santm e. Dema mureceet xilas bibin, ne ecb e ku dirjya v kaxez d ji mtroyek dirjtir be. Ev j d bibe sedem tevlhevyeke mezin ji aly gel ve ku nikaribin bi hsan rayn xwe bidin namzetn xwe yn serbixwe. Balk e ku ev biryar bi 430 dengan hatye qeblkirin ten 20 deng j li dij biryar ray dane. Pirr vekirye ku ev biryara Meclisa Tirk li hember Kurdan hatye sitandin. Ji ber ku ev biryar rojek pit agahdarya apemenya Serok DTP Ahmet Tirk ku gotib ew d bi namzetn serbixwe tkevin hilbijartin d karibin li meclis grb kin; li meclisa Tirk hat qeblkirin. Meclisa Tirk ku di civna xwe ya yekem de di derbar hilbijartina serokkomar n de nikarib lihevhatinek ke bi jimareya pwist bi 367 dengan serokkomar hilbijre; dema namzetn Kurd bn mijara wan, yn ku dijminat bi hevre dikirin r hev du dikirin, di carek de bn yek li hember Kurdan biryar sitandin.

 

Wer xyaye ku partyn Kurd ku serokatyn wan A. Tirk, . El S. Bucak dikin; di hilbijartin de wek hev difikirin d bi namzetn serbixwe tkevin hilbijartin. L balk e ku van s partyan heta nha li ser bingeheke netewey negihane tifaqek ku ev jibo Kurdan kmasyeke gelek mezin e. Ewil div Kurd di nav xwe de tifaqek kin; pa digel hzn Tirk yn demokrat tifaqan pkwernin. Ger tifaqn weha nebin, di war qewbn de s serkeftineke dil dixwaze pk ney. Ev ji nha ve zelal vekir ye. Wek din, div hilbijartin de d syaseta Kurdan awa be ango pwist bi syaseteke awa heye? Ez dixwazim piek li ser van pirsan rawestim.

 

Bi ya min di v hilbijartin de ten du r li pya Kurdan hene: Rya yek ev e ku Kurd bi git hilbijartin protesto boykot bikin. Ji ber ku 87 sal e dewleta Tirk, hukmatn Tirk hem sazyn wan Kurdan temsl nekirine li ser nkar qedexekirina gel Kurd poltkayeke hov fast domandine. Bingeh v poltkay li v meclis avabye ev meclis xwedan v poltkay ye. Ev poltka hovane ku ji poltka nejadperesty (Aparthaid) gelek xerabtir e; hin j berdewam dike. Rya duyemn j ev e ku wek meyla van partyn me j ekera bne; bi namzetn serbixwe herin hilbijartin li meclis bibin grbeke Kurd. L li vir pirsa her girng ev e ku d grba Kurd li ser namsa xwe li pber Millet Tirk y Mezin sonda parlamany (made 81) bixwin xwe wek Tirk qebl bikin yektya dewlet milet Tirk biparzin, an na. Ji aly partyn Kurd ve ev ne zelal e. Bi ya min div partyn Kurd berya ku tkevin hilbijartin namzetn xwe hilbijrin; li ser v poltkay rawestin li gor w namzetn xwe ekera bikin pk Sazya Bilind ya Hilbijartin bikin. Poltka dewleta Tirk ya hovane li ort ye li gor v poltkay div Kurd helwesteke netewey drok bigrin sonda Tirkbn qebl nekin. Bi hewildanke weha ew dikarin bibin deng gel Kurd destra Tirkan a nkar qedexekirin p bikin her weha bi v hewildan ew d bikaribin pitgirya raya chan j bigrin. Ji ber ku hewildanek daxwazeke weha, daxwazeke demokratk mirov ye. Ger ev daxwaz ji aly meclis ve ney qeblkirin; bila ev grb ber xwe bide bajar Amed li wir xwe wek nnern Kurdan lan bikin. Ango ev grb ber ku herin meclis li Amed mureceat meclis bikin v daxwaza xwe bi resm bixwazin v xwesteke bi civneka apemeny j ji raya git ya Kurd, Tirk chan re bidin xyakirin. Wek di 91 de hat dtin ten L. Zana H. Dcle end gotin li metna sondxwarin zde kirin, l pa pave gav avtin. Li wir div hem parlamann Kurd di nav hewildaneke hevbe de bibna, digel hev w sond qet nexwendana ango bi hindikay bidana xyakirin ku ev metn, metneke fast e nkara gel Kurd dike, lewre l zdekirin hewce ye. L van hevalan digel Leyle Xetb neketin nav hewildaneke miterek van her du hevalan bi ser xwe man li hember protestoyn nejadperest fasty pave gav avtin ji n ve sond xwarin. Digel v a kmasya drok j sstema fast tehemil wan nekir pit demeke wan avtin zindan. Encam li ort ye. Hin parlaman ketin zindan 15 sal cezay giran xwarin hinn din j revyan derve bn mehkm jyana penabery.

 

Numneyeke balk j di destpka avakirina Meclisa Tirk Komara Tirk de xwe an me daye ku wer xyaye syasetmedarn Kurdan h j naxwazin v numney bnin bra xwe ango j dersan bistnin. Wek t zann di damezrandina Meclisa Tirk de M. Kemal . nn bi 73 Kurdan kaxiz dan mzekirin ku t de gotibn Meclisa Tirk, ji Tirk Kurdan pk hatye van gelan temsl dike. Hukmata nn wek wesqe v kaxiz mzekir di platformn navnetew de da qeblkirin di poltka xwe ya xapandin de bi ser ket. Div em syasetmedarn Kurd v poltka Tirk careke din bnin bra xwe ku di nav wan xwed mzayan de Hesen Xeyr Dyab Axa j hebne eqbeta ku hatye ser wan j carek be j bnin ber avn xwe.

 

Div li vir em du xaln girng ji br nekin. Dewleta Tirk a kolonyalst-fast ku 87 sal e li Kurdan badaye li ser hm nkar qedexekirin afirandina yek millet, yek ziman ji xwe re kirine hedef heta nha ji v hedefa xwe j derneketine. Em hem berdewamkirina v poltka hovane qebl dikin. L xaleke girng heye ku gelek syasetmedarn Kurd w qebl nakin ku ev j pirazeya Kurdan bixwe ye. Yn ku heta nha li ser nav Kurdayetye ne Meclisa Tirk di parlamana wan de mane; ewana bne helqeyeke v sstema gemar. Nyeta tek u tek mirovan i dibe bila bibe, rewa berbiav li ort ye. Div em d qebl bikin ku syasetmedarn Kurd yn ku diin meclis, ji roja ewil ve dema sonda Tirkbn dixwnin virve; ew d Tirk in pereyeke sstema Tirkbn temsl dikin. Ewana bi v halet j di ereweya navnetew de dibin alkar domandina v sstema hovane. Syasetmedarn Kurd d div derzy dixwe de kin ku bikaribin jin di yn dervay xwe de bikin. Ta ku em v rasty nebnin, mixabin em d av biknin aa dijminn xwe. Bi v mebest ger em careke din Meclisa Tirk wek navenda poltka nkar qedexekirin bigrin ber avn xwe; d girngya parlamann Kurd jibo Meclisa Tirk hin zdetir derkeve hol.

 

Namzetn Kurd div xaleke girng j tim bnin ber avn xwe ku muxtireya e e-mal ya Serekjerkanya Tirkyey ya 27 Nsan; hedefa sereke jibo Tirkyey Kurdan destnan kiriye. Li wir dibje ku yn prensba Atatirk ku dibje i bextewar ji wan re ku ji xwe re dibjin ew Tirk in, qebl nekin, ewana xan welat in d xan bimnin Hedefeka din ya miltarzm j hukmata Erdoxan e ku ewana li dij Kemalzm ne. L div qet ney ji brkirin ku Erdoxan heta nha gelek caran daxwazn eskeran qebl kirib ji niha pve j d bikeve bin emr wan. L jibo hemyan hedefa miterek gel Kurd e lewre destkeftyn li Bar Kurdistan ji xwe re xetereke mezin dibnin di van rojan de dsa tehddan li Bar dikin ku dixwazin operasyonek li ser Bar bikin. Bi minasebeta hilbijartinan div syasetmedarn Kurd pirral bifikirin v poltka gemar derxin pber raya git li hember xetern dewleta Tirk a miltarst gel xwe hiyar bikin v fersend bikin platformeke netewey.

 

24.06.2007