brahim GL

brahimguclu21@gmail.com

 

 Pwstiya Hikumetbna PDK YNK, Pirsa Kerkk Reform

 

Li Baur Kurdistan di 25- Tirmeha 2009-an de hilbijartina git hilbijartina Serok Dewleta Federe ya Kurdistan d pk b. Diviya b ku referanduma destur (qanna bingeh) j pk bihata. Hezar mixabin girday sedemn hundir sedemn derva rerferanduma destur (ganna bingeh) pave hat avtin. Ev j h ik tune ye ku kmas zaafgeke gelek mezin e. Lewra bi salan e ku destur t amade kirin, ji bona ku pergel sstema Herma Federe ya Kurdistan bibe sstemeke demokratk destur; pwendiyn Harma Federe ya Kurdistan Hikumeta merkez ya Federal a Iraq ji aliy berpirsiyar de zelal bibe; sstema federal gor pvan qannn federal b meandin, diviya b ku destur bihata er kirin.

 

*****

 

Ev hilbijartina git ya li Baur Kurdistan pk t, hilbijartina syemn e. Hilbijartina serok Dewleta Federe ya Kurdistan j, hilbijartina syemn e. Hilbijartina yekemn a serok Dewleta Federal ya Kurdistan, di sala 1992-an de pk hat. Ji bona ku Mesud Berzan ji sed 51 deng negirt, nikar bibe serok Dewleta Federe ya Kurdistan. Pit re diviya b, ku hilbijartineke din pk bihata. Hezar mixabin girday erhundir ev hilbijartina pk nehat. L Mesud Berzan , li Kurdistan, Rojhilata Navn li dinyay wek serok fil hat pejirandin. Di sala 2005-an de pit hilbijartina git ya duyemn ya li Baur Kurdistan Mesud Berzan ji aliy parlamentoy de serok hat hilbijartin.

 

*****

 

Ev hilbijartina git hilbijartina serok Dewleta Federe ya Kurdistan ji end aliyan de gelek girng in. Bi hilbijartian git hilbijartina serok Dewleta Federe ya Kurdistan, demokrasiya Kurdistan d di sinavek re derbas bibe, karaktereke n qezen bike, demokratkbn d kr firah bibe. Dezgehn Dewleta Federe ya Kurdistan d gor pvan dezgehn demokrasiy li ciy xwe rnin. Li cem v yek hilbijartina git ya li Baur Kurdistan, ji bona tevay ya Iraq j gelek girng e. Lewra beriya ku li Iraq pvajoya demokrasiy federalbn dest p bike, di sala 1992-a de li Baur Kurdistan hilbijartineke gelek demokratk pk hat ev demokrasiya li Baur Kurdistan ji bona Rojhilata Navn wek model hat nandan. Her iqas li Tirkiyey pit sala 1946-an 53 sal e ku pvajoya pirrpartit demokrasiy dest p kiribe j, demokrasiya li Baur Kurdistan, ji demokrasiya Komara Tirkiyey j ptir dihat irovekirin. Lewra li Tirkiyey neteweya kurd grubn etnik ji hem mafn xwe yn netewey b par in. Kurd grubn din yn etnik li ser nav xwe nikarin partiyn xwe ava bikin di parlamentoy de bi nasnameya xwe ya mil ch nagrin. L li Dewleta Federe ya Kurdistan, hem kmnetewe xwediy mafn xwe yn netewey ne kmnetewe dikarin bi nasnameya xwe part dezgehn xwe yn mil ava bikin; bi nasnameya xwe bi riya partiyn xwe bedar parlamentoy karbidestiy bibin.

 

Di sala 2003-an de pit midaxaleya Emerkay hevalbendn w, dema ku li Iraq pvajoya demokratkbn dest p kir, demokrasiya Baur Kurdistan ji Iraq re j b model. Dsa di demokrasiya Baur Kurdistan d, di krbn dezgehbna demokrasiya Iraq de j peng kir. Lewra di v merheley de sstema federal li Iraq gor qann pvann federal j nay meandin bi c c nabe. Bona ku sstema federal ba bimee, div ku demokrasiyeke plral xwediy nasnameyan hebe. Hezar mixabin ev demokrasiya li Baur Kurdistan heye, li tevay ya Iraq tune ye. Hilbijartina git li Iraq d ji demokrasiya plral nasnameyey re, r veke.

 

Ji bona v div ku hem kurd iraq, qiymeteke bilind hja bidin hilbijartinn li Baur Kurdistan. Di hemendem de div hem kurdn li Rojhilata Navn li dinyay j dijn, qiymet bidin van hilbijartinan.

 

*****

 

Wek min gelek caran nivsand, ez dixwazin careke din dubare bikim, di v merheley de bi awayek plralbn li Baur Kurdistan hilbijartina serok Dewleta Federe ya Kurdistan gelek girng e demokratk e. L ji w girngtir j div Mesud Berszan bibe serok Dewleta Federa ya Kurdiastan. Sedemn v j ji aliya neteweya kurd reya git ya dinyay de t zann. Ev sedeman taybetiyn kesayetiya Mesud Berzan ne. Taybetiyn w j, ji karaktera w ya exs, ji malbata w, ji tkona w, ji gelerbna w, ji damezirnrbna w ya Dewleta Federe ya Kurdistan t. Serokatiya w, ji bona pirsn bingeh yn li Kurdistan Iraq bn areser kirin, pwst e.

 

Li cem hilbijartina serokatiya Mesud Berzan, di parlamentoy de giraniya w j gelek muhm e. Ji bona ku Mesud Berzan di parlamentoy de xurt be, projeyn xwe bikare pk bne, div lsteya Kurdistan, PDK YNK di parlamentoy de piraniya parlamentran bigre hikumet ava bike.

 

Di v merheley de pwistiya PDK YNK j heye, ku ew partiyan bibin hikumet. Lewra herdu part damezrnrn Dewleta Federa ya Kurdistan sstema federal ya Iraq ne. PDK di sala 1946-an de dest bi xebat kiriye heta ro 63 sal in ku tkon xebata netewet dimene. Partiyeke tkoer geler xwediy kevneopiyeke demokratk hevdem muhafazakr e. Partiya Mele Mistefa Berzan ye. Malbata Berzaniyan, pengn domdar yn neteweya kurd in neteweya kurd j li ser piyan hitine. PDK di v merheley de j, hn xwediy van taybetiyan e; msyon fonksyona xwe ya dem pk tne. YNK her iqas partiyeke jakoben otorter be j, ji bona ku bibe partiyeke demokratk sosyal demokrat hewil dide. Partiyeke xebatkar tkoer e. Ji sala 1976-an vir ve tkon xebat dimene. Serok damezrnrn YNK xwediy drokeke dirj ya tkon ne. YNK xwediy pirsgirkan e. L mirovek wek Celal Telaban xwediy karzmeyeke mezin serok w ye.

 

Partiyn din hn nehatine ceribandin. Xwediy xebat tkoneke dirj nnin.

 

*****

Li cem hikumetbna PDK YNK, Li Baur Kurdistan ji bona demokrasiyeke dezgeh kr, ji bona reforman, ji bona areserkirina pirsa Kerkk mixalefeteke xurt demokratk j pwst e. L mixalefete wusa nha ne diyar e.

 

*****

 

Li ber Hikumeta n karn gelek girng pwst hene. Karn girng ew in: areserkirinba pirsa Kerkk girday v pirs, tespta tixubn Kurdistan; pirsa bi c c kirina sstema federal; kirina reformn demokratk; ozerkbna abor snorkirina dewletbn ne.

 

Amed, 18. 09. 2009